Academia dle Siense ëd Turin

Ël palass dl'Academia dle Siense (gravura dël 1853)

Dël 1757 ël matemàtich Joseph-Louis Lagrange, ël médich Giovanni Cigna e ël chìmich Giusep Salusse marchèis ëd Monesij as artreuvo për dé vita a la Sossietà Privà Turinèisa, na sossietà sientìfica ch'a archeuj dlongh l'adesion d'àutri savant e dal 1759 a ancamin-a ëdcò a fé seurte na soa publicassion sientìfica, Miscellanea Taurinensia, dont Lagrange a l'é 'l prinsipal animator.
Ij 25 ëd luj dël 1783 la sossietà a l'é arconossùa tanme anstitussion pùblica con na patent ëd Vitòrio Medeo III e a-i nass an manera ofissial la Real Academia dle Siense ëd Turin, che da col moment a pija quarté ant ël midem palass che al di d'ancheuj a acheuj ëdcò ël Musé Egissi e la Galarìa Sabàoda.
La sede, ch'a goerna un grandios patrimòni librari, a l'ha a sò cheur ël fiamengh Salon dij mapamond.
L'Academia a l'é arpartìa ant la class ëd siense matemàtiche e naturaj e an cola ëd siense stòriche e filològiche.
Dal 2000 l'Academia a l'ha un neuv ëstatù ch'a j'arconòss na pi gran aotonomìa d'assion, con ël but ëd diminuì j'ostàcoj burocràtich ch'a l'avìo ralentane l'assion organisativa e la gestion dj'arsorse.