Lej ëd gravitassion universal

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì

La lej ëd gravitassion universal o lej ëd Newton a fortiss che minca còrp a esèrcita ansima a minca àutr còrp na fòrsa d'atrassion ch'a l'ha tanme diression la reta ch'a gionz ij doi còrp e dont l'antensità a l'é proporsional ëd fasson direta al prodot ëd soe masse e ëd fasson anversa al quadrà dle distanse dij doi còrp: $F=G \frac{m_1m_2}{r^2}$. Costa lej a l'ha smonula Isaac Newton ant ij sò Principia mathematica. A l'é na conseguensa dle lej dij moviment dij pianeta, enonsià da Kepler vers ël 1620. D'àutra part, le lej ëd Kepler as peulo oten-se da cola ëd Newton. La dedussion dle masse dij còrp celest Da la lej ëd Newton as peulo trovesse ij valor dle masse dij còrp celest. Për esempi, an aprossimand a na sirconferensa ël moviment dantorn al sol d'un pianeta, cost-sì a l'é soget, a tut moment, a l'assion newtonian-a sentrìpeta $G \frac{mM}{R^2}$, anté che M a l'é la massa dël sol, m cola dël pianeta e R a l'é la distansa antra 'l pianeta e ël sol. Ciamà a l'acelerassion sentrìpeta e T l'ann sideral, visadì ël perìod d'arvolussion dël pianeta dantorn al sol, un a oten $G \frac{mM}{R^2} =ma=m \frac{4 \pi^2}{T^2} R$, dont $M= \frac{4 \pi^2R^3}{GT^2}$.

OMMI! Ma io non SO LEGGERE!! E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :) St'utent-sì a l'é un bogianen OMMI! pero si YO no SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :) Reading piedmontese: please visit this page 61 425 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann! 'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì. BANCHÈT dj'UTISS Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero.