OSCE

Da Wikipedia.
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì


L'Organissation për la Sigurëssa e la Cooperassion an Euròpa (OSCE) a l'é n'organisassion antërnassional ch'a serv coma strtura ëd discussion polìtica. Sò but costitutiv a l'é col dë giuteje a la sigurëssa dla region, ën basand-se ansima a la pràtica dla democrassìa e a lòn ch'a peul fé mej ij prossess ëd goèrn. La pì part dle 3,500 e pì person-e ch'a travajo për l'organisassion a resto ampegnà an operassion ant sël camp, nopà che mach anviron al 10% a sta 'nt j'ufissi sentraj. A l'é restà n'organisassion motobin cita e pòch conossùa fin a la mità dj'agn 1990, quand a l'é stàita sërnùa për pieje 'l pòst a l'ONU an Bòsnia e Erzegòvina, e da sòn a l'ha tacà a slarghesse e pijé pèis polìtich.

Da na mira normativa, l'OSCE a l'é n'organisassion ad hoc fàita sot al capel ëd lë statut dle Nassion Unìe (Capitol VIII), e a la travaja për dé

  • segnalassion d'arzigh,
  • prevension ëd conflit,
  • gestion dle crisi,
  • reabilitassion dapress aj conflit.

Sò 56 stat partissipant a son dl'Euròpa, dël Caucas, dl'Asia Sentral e dël Nòrd América, ën coatand la pì part dl'emisfer setentrional. A l'é stàita dorbìa dij temp dla Guèra Frèida coma strutura ëd discussion antra Est e Òvest.

Comsëssìa, la parità antra stat partessipant a l'é motobin assimétrica: jë stat ossidentaj (prinsipaj finansiator dl'associassion) as treuvo a gòde ëd na liberta d'assion a d'anfluensa ant sl'associassion midema motobin pì fòrta che nen cola dj'àutri stat, dzortut orientaj.

Strutura e istitussion[modìfica | modifiché la sorgiss]

Na riunion dël Consej Permanent dl'OSCE a l'Hofburg ëd Vien-a (fotografìa ëd Mikhail Evstafiev).

La diression polìtica dl'organisassion a l'é fissà da Cap dë Stat e 'd Goèrn an dj'ancontr nen regolar ò programà, ma che as fan mach se e quand a-i n'a-i é da manca. La pressidensa dl'istitussion a-j va a un djë stat partessipant, con scadensa anual. Dël 2007 la pressidensa a l'é stàita dla Spagna, e dël 1 ëd Gené dël 2008 a-j andrà a la Finlandia. Ël Kazakistan a l'é antramentr ch'a possa për avej la pressidensa dël 2009, contut che Stat Unì d'América e Règn Unì a-j dago motobin contra.

Consej dij Minìster[modìfica | modifiché la sorgiss]

A l'è la strutura gestiss ël livel decisional straordinari. Ël pòst ëd Pressident an càrica a l'é dël Ministr dj'Afé Forest dlë stat ch'a l'ha la pressidensa. Dël 2007, coma Pressident an càrica a-i é 'l Ministr për j'Afé Forest e la Cooperassion spagneul, Miguel Angel Moratinos.

Consej Permanent[modìfica | modifiché la sorgiss]

As ten na vira a la sman-a a Vien-a e a fa funsion për negossiassion e decision regolar. Pressident d'ës Consej a resta l'ambassador an Àustria dlë stat partessipant ch'a l'ha la pressidensa.

Rëscontr për la cooperassion an materia ëd sigurëssa[modìfica | modifiché la sorgiss]

Costa strutura-sì (dont nòm n'anglèis a resta Forum for Security Co-operation) a la va a giontesse al Consej dij Minìster e al Consej Permanent, coma ent decisional daspërchiel.

Segretarià[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël Segretarià dl'OSCE (almanch sò ufissi cap) a l'é 'cò chiel a Vien-a, an Àustria. Ël pòst ëd segretari general al dì d'ancheuj a 'l l'ha Marc Perrin de Brichambaut ( fransèis), ch'a l'ha arlevà Ján Kubiš (Slovachia).

Ciambréa Parlamentar ëd l'OSCE[modìfica | modifiché la sorgiss]

La Ciambréa Parlamentar ëd l'Organissasion për la Sigurëssa e la Cooperassion an Euròpa a delìbera arzolussion, antra j'àutre, a l'é stai-ne un-a dël 2005 ch'a l'ha fàit motobin discute, rësgoard la pijn-a rapresentansa dij resident dël Distret ëd Columbia ant jë Stat Unì [1].

Ufissi për j'Istitussion Democràtiche e ij Drit ëd l'Òmo[modìfica | modifiché la sorgiss]

L'Ufissi për j'Istitussion Democràtiche e ij Drit ëd l'Òmo a l'istitussion pì veja dl'OSCE, dorbìa dël 1990. A l'é basà a Varsavia (an Polònia) e a travaja për tuti ij teritòri dl'OSCE ant ij camp dl'osservassion eletoral, dël dësvlup democràtich, dij drit ëd l'òmo, dla toleransa e dla nen-discriminassion, e ant ël camp legislativ. Për evité elession faussà l'ufissi a l'ha osservà pì che 150 elession e referendum a parte dal 1995, ën mandand fòra pì che 15.000 osservator. A l'ha travajà fòra sede doe vire an Afgànistan, ch'a resta un colaborator për la cooperassion dl'OSCE. Dij 9 d'otóber dël 2004 a l'ha mandaje na squadra d'agiut técnich për j'elession pressidensiaj, e dij 18 dë stémber dël 2005 n'àutra squadra d'agiut për j'elession parlamentar e dij consej provinsiaj.

Rapresentant dla Libertà dë Stampa[modìfica | modifiché la sorgiss]

L'ufissi dël Rapresentant dla Libertà dë Stampa, ch'a l'é dorbusse dlë dzémber dël 1997, a travaja për armarché le violassion ëd la libertà d'espression ant jë stat ch'a fan part dl'OSCE. Ij rapresentant a l'han 'cò la funsion dë giuteje a jë stat partessipant ën possand-je a butesse a nòrma OSCE, për tut lòn ch'a toca prinsipi e òbligh ant sla lìbertà d'espression e ant cola dij mojen ëd comunicassion. Al Rapresentant corent a l'é Miklos Haraszti, n'ex parlamentar ungherèis [2].

Àutri ufissi[modìfica | modifiché la sorgiss]

L'organissation a l'ha 'd sò ufissi ëdcò a Copenhagen, Genëvra, L'Àia, Praga e Varsavia.

Personal[modìfica | modifiché la sorgiss]

L'OSCE a-j da travaj a 750 anvià antërnassionaj e 2.370 locaj. Mach 440 person-e a son ampiegà ant le struture decisionaj e aministrative sentraj.

Pressidensa[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ant le responsabilità dël Pressident an Càrica (PaC) a-i son

  • ël coordinament dël travaj dj'istitussion dl'OSCE;
  • l'arpresentansa dl'organisassion;
  • la supervision dj'atività ch'a-i intro con la
    • prevension dij conflit,
    • gestion dle crisi,
    • riabilitassion dapress a 'n conflit.

La càrica a l'ha na rotassion anual, e 'l pòst ëd PaC a-j va ël Ministr dj'Afé Forest dlë stat ch'a l'ha la pressidensa. Minca PaC a l'é giutà tant da col ch'a l'era an càrica anans ëd chiel che da col ch'a pijerà sò pòst passà n'agn. L'ansem dë ste tre person-e soèns as dis Tròica. L'orìgin dl'istitussion a va andré al Papé ëd Paris për na Neuva Euròpa (dël 1990). A son peuj ëstàit j'Acòrd d'Helsinki (dël 1992) a deje a sta funsion na mira formal.

Atività polìtiche e militar[modìfica | modifiché la sorgiss]

L'OSCE a varda la sigurëssa da mira polìtica e militar, e sòn a men-a vàire òbligh për jë stat partessipant e vàire mecanism për evité e arzolve ij conflit. L'organisassion a sërca ëdcò dë fé chërse la sigurëssa militar ën possand për na pì gran trasparensa e cooperassion.

Contròl dj'arme[modìfica | modifiché la sorgiss]

La fin dla Guèra Frèida a l'ha lassà na motobin gran quantità d'arme ch'a servo pì nen, e che parej a son virasse anvers a lòn ch'as ciama mërcà gris dj'arme, un mërca antërnassional che soèns a l'é d'autut fòra lege. L'OSCE a giuta a fërmé lë spantiament dë st'arme e a smon d'assistensa për soa demolission.

Contròl dij confin[modìfica | modifiché la sorgiss]

J'assion dl'OSCE ant ës camp-sì a van da la prevension dij conflit a la gestion dle situassion ch'a-i ven-o dapress a ij conflit ch'a son podusse evit, formassion ëd competense e agiut antërnassional.

Guèra contra 'l terorism[modìfica | modifiché la sorgiss]

L'OSCE a intra ant jë sfòrs antërnassionaj contra 'l terorism con soa esperiensa ant la prevension dij conflit, la gestion dle crisi e la segnalassion dj'arzigh.

Prevension dij conflit[modìfica | modifiché la sorgiss]

L'OSCE a travja për evité che ij conflit a monto, e ant ij conflit duvèrta a possa për rivé ëd j'acòrd polìtich ch'a peulo duré ant ël temp. A giuta ëdcò con ij prossess ëd riabilitassion dij pòst andova ch'a l'é finijne un.

Arforme militar[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël Rescontr për la cooperassion ant la Sigurëssa (an anglèis Forum for Security Co-operation) a smon na strutura ëd dialogh polìtich ansima a la question dj'arforme militar, antramentr che j'atività pràtiche a son fàite da j'unità ant sël camp e da l'ufissi për la prevension dij conflit.

Operassion ëd polissìa[modìfica | modifiché la sorgiss]

J'operassion ëd polissìa dl'OSCE a son part antegral ëd soa funsion ëd gestion e prevension dij conflit, e dla gestion dle situassion ch'a-j ven-o dapress a 'n conflit.

Operassion an Bòsnia-Erzegòvina[modìfica | modifiché la sorgiss]

L'OSCE a l'ha dorbù dj'ufissi regionaj e dj'ufissi da camp, comprèis col ëd Brcko ant ël nordest dla Bòsnia-Erzegòvina, ch'a l'é restà un limbo passificà fin a che l'Acòrd d'Arbitragi ëd Brcko a l'é nen podusse firmé, ëmné a bonfin e butesse an pràtica. Brcko antlora a l'era vnùita un "distret special", e parej a l'é restà fin al dì d'ancheuj. L'OSCE a la continua a manten-e na presensa e vàire inissiative ant la region.

Atività econòmiche e anvironamentaj[modìfica | modifiché la sorgiss]

An cost setor-sì a-i intra 'l monitoragi ëd lòn ch'a-i riva ant jë stat partessipant, coj but

  • d'avisé ëd qualsëssìa arzigh ëd conflit;
  • dë giuté ant la creassion ëd polìtiche econòmiche e anvironamentaj,
  • dë mandé anans cole inissiative ch'a peulo dé pì 'd sigurëssa ant la region dl'OSCE.

La prosperità econòmica a l'é considerà fondamental për la stabilità, e jë stat partessipant a dovrìo esse vincolà a travajé anvers a la conservassion dla balansa ecològica. An pràtica, peuj, ël livel d'autorità che l'organisassion a l'ha anvers le polìtiche anterne djë stat ossidentaj a l'é squasi zero.

Drit ëd l'Òmo, Educassion e Legalità[modìfica | modifiché la sorgiss]

J'òbligh che l'OSCE a-j fa a sò stat partessipant për lòn ch'a toca sta dimension-sì a son

  • d'assicuré 'l pijn rispet dij drit ëd l'Òmo e dle libertà fondamentaj;
  • dë resté ant ij margin dla legalità;
  • dë possé ij prinsipi dla democrassìa ën fasend, ameliorand, e protegend j'istitussion democràtiche;
  • ëd promeuve la toleransa për tuta la region dl'OSCE.

An pràtica, ëdcò ambelessì le possibilità d'antervent e ëd pression a son motobin fòra simetrìa antra stat fòrt ossidentaj e stat déboj orientaj.

Antra ij setor d'antervent a-i son

  • Anti-tràfich: contra tute le forme ëd tràfich, ch'a sio ëd gent, arme ò narcòtich.
  • Democratisassion: promossion dla democrassìa e agiut a jë sdtat partessipant a tiré sù dj'istitussion democràtiche.
  • Educassion: ij programa educativ a son part antegral djë sfòrs për evité conflit e dla riabilitassion dapress a 'n conflit.
  • Elession: l'OSCE a fa assistensa dël prossess eletoral an tute soe fasi, anas, antramentr e dapress al vot.
  • Uguliansa antra géner: l'ugualiansa antra òmo e fomne a l'é part antegral dël concet ëd democrassìa fortì da l'OSCE.
  • Drit ëd l'Òmo: coma priorità a-i son la liberta ëd moviment e 'd religion, la prevension dla tortura e dël tràfich ëd person-e.
  • Liberta dij mojen d'anformassion: l'OSCE a varda ij dësvlup dij mojen d'anformassion an sò stat partessipant, sò but a l'é col ëd gestì e avisé dj'arzigh ëd violassion dla libertà d'espression.
  • Drit dle minoranse: ij conflit étnich a son un-a dle prinsipaj sorgiss ëd guèra ant l'Euròpa dël dì d'ancheuj. L'OSCE a l'ha 'l but d'identifiché le tension étniche e sërché dle quadre anans ch'a degenero, e dë buté djë stàndard për ij drit dle person-e ch'a fan part ëd na minoransa.

Na situassion anterna sagrinà[modìfica | modifiché la sorgiss]

Contut ch'a sia stàita butà an pé coma canal ëd comunicassion antra Est e Òvest dij temp dla Guèra Frèida, l'OSCE a sta viaman pì vnisend acusà dë rapresenté mach pì j'anteressi ossidentaj, ën gavand via da 'nt sua agenda tut ël rest. Sò esse arfudasse dë monitoré j'elession an Transdnistria e an Abkhazia, e an dj'àutre nassion nen arconossùe, ma de-facto andipendente, a l'ha tiraje dòss dle gran crìtiche tant da j'organisassion për ij drit ëd l'òmo che dal [[|Vladimir Putin|Pressident Putin]], dla Federassion Russa, e da dj'àutre nassion dl'Euròpa oriental. J'event an Ucrain-a dël 2004 (l'Arvira dij Portugaj) a l'ha mnà ëdcò a fela acusé d'avej possà ël candidà ossidental, Victor Yushchenko. Le nassion ossidentaj a fortisso contra a sòn che s'a fusso andàite ambelelì a l'avrìo giutaje a j'anteressi dla Russia, lòn che però as peul capisse coma na conferma che j'anteressi dl'OSCE a son mach pì coj ossidentaj e che as fa pa pì gnun-a mediassion antra Est e Òvest.

La Russia e sò anlià a fortisso 'l concet ëd n'arforma completa dl'associassion, an manera che Segretarià, istitussion e presense ant sël camp a resto pì controlà e verificabij da ent ch'as bogio ën basand-se ant sël consens coletiv antra stat, e ch'a tramuda l'obietiv prinsipal dl'associassion anvers a question ëd sigurëssa an sens ëstrèit (terorism, nen-proliferassion, contròl dj'arme e via fòrt). Jë stat ossidentaj a blòco l'arforma, ën essend convint che antra le mission ëd l'OSCE a-i sia cola d'arformé 'd pianta tuti jë sta pòst-soviétich.

A son antramentr ch'a tiro a fé dl'OSCE mach pì n'utiss qualsëssìa për possé dj'anteressi ëd polìtica foresta ëd në stat sol ò 'd na partìa dë stat. Sòn a lo fa ëdcò l'aparà burocràtich dl'OSCE, ch'a l'é d'autut dëstacà da jë stat partessipant. Le prossedure decisionaj e 'l coinvolgiment ëd lòn ch'a ciamo organisassion nen-governative a l'é faìt a pòsta për lòn. Ste organisassion da na mira formal a sarìo fin-a andipendente, mach darmagi che peuj a sio finansià an manera dë ten-je bin sota contròl.

— Fërvé dël 2007, Vladimir Putin, . [3][4][5][6][7]


Dij 21 ëd luj dël 2004, la pressidensa bipartisan-a dla Comission American-a për la Sigurëssa e la Cooperassion an Euròpa (Commission Helsinki) a l'ha arsponduje a 'n papé ufissial firmà da neuv component dla Comun-a djë Stat Andipendent, dont test a l'era già stàit consignà al Consej Permanent dl'OSCE da l'ambassador russi a l'OSCE, Alexey N. Borodavkin. Ij pressident dl'Armenia, dla Bielorussia, dël Kazakistan, dël Kirghisistan, dla Moldòva, dla Federassion Russa, dël Tagikistan, dl'Ucrain-a e dl' Uzbekistan a l'avìo firmalo. Antra jë stat dla CSI Azerbaigian e Geòrgia a l'ero arfudasse dë firmelo. Ël Turkmenistan a l'avìa nen pijait part a la riunion. Contut ch'a 'rconosèisso che l'OSCE a l'avèissa "un pòst ciav ant l'architetura dla sigurëssa europenga" a disìo ëdcò che la midema organisassion a l'era pa stàita bon-a a adatesse al cambié dl'anvironament polìtich e dla sigurëssa. [8]

Stòria[modìfica | modifiché la sorgiss]

L'organisassion a l'é stàita fondà dël 1973 coma Conferensa ant sla Sigurëssa e la Cooperassion an Euròpa (CSCE). A l'era parlasse ëd fé na chèich organisassion për la sigurëssa europenga fin da 'nt j'agn 1950 ma la Guèra Frèida a l'avìa blocà qualsëssìa progress sostansial fin a che a son anandiasse j'ancontr dla Finlandia Hall, an Helsinki, dël novémber dël 1972. Sti ancontr a l'ero stàit ciamà da l'Union Soviética, ch'a la vorìa dovreje për ten-e sota contròl le nassion comuniste dl'Euròpa oriental. L'Euròpa ossidental, da soa part, a l'avìa 'l but ufissial dë fé calé la tension ant la region, ën promovend la cooperassion econòmica e ën otenend dij progress umanitari për le popolassion dël Blòch Comunista. Sota 's seuli ufissial, com a l'é natural an diplomassìa, 'cò j'ossidentaj a fortìo sò anteressi polìtich e econòmich. Costa mës-cia antra anteressi umanitari fortì da na mira ufissial e anteressi reaj ossidentaj fortì an manera fativa a l'é a la rèis ëd vàire dij problema ch'a resto ant l'organisassion, ch'a peul nen discute d'anteressi che (për tant ch'a sio perseguì ant sël camp) a son nen present a gnun dij livej ufissiaj dl'organisassion, e donca a resto malfé a tratesse con mojen diplomàtich normaj.

Cronologìa[modìfica | modifiché la sorgiss]

Anans dl'OSCE[modìfica | modifiché la sorgiss]

Le racomandassion sortìe da sti ancontr, "Ël Lìber Bleu", a l'han dàit le fondamenta pràtiche për na conferensa an tre stadi, ël prossess d'Helsinki. La CSCE a l'é dorbusse a Helsinki dij 3 ëd luj dël 1973, con 35 ëstat rapresentà. Ël prim ëstadi a l'ha ciamà mach sinch dì, për butesse d'acòrdi d'apliché ij contnù dël Lìber Bleu. Lë scond ëstadi a l'é stàit col andova ch'a l'é fasse la pì part dël travaj, a Genëvra, da j'8 dë stémber dël 1973 fin aj 21 ëd luj dël 1975. Arzultà dlë scond ëstadi a son ëstàit j'Acòrd d'Helsinki, peuj firmà da le 35 nassion partessipante ant ël tèrs ëstadi, torna tenusse ant la Finlandia Hall, daj 30 ëd luj al 1 d'aost dël 1975. Ël tërs ëstadi a l'é stàit dorbù dal diplomàtich dla Santa Sede Cardinal Agostino Casaroli, ch'a l'era pressident dla conferensa.

Ij concet dl'ameliorament dle relassion e dl'amplementassion ëd l'Att a son dësvlupasse ant na serie d'ancontr sucessiv, dont ij pì amportant a son rivà a

  • Belgrad (dij 4 d'otóber dël 1977 a j'8 ëd mars dël 1978),
  • Madrid (dj'11 ëd novémber dël 1980 aj 9 dë stémber dël 1983)
  • Vien-a (dij 4 ëd novémber dël 1986 aj 19 ëd gené dël 1989).

Fondassion dl'OSCE[modìfica | modifiché la sorgiss]

Na vira ch'a l'é droca-ie ël Comunism la CSCE a l'é cambiasse 'd facia. Dij 21 ëd novémber dël 1990 a l'é firmasse 'l Papé ëd Paris për na Neuva Euròpa, ch'a l'ha marcà 'l prinsipi dë 's cambiament. Cambiament che peuj a son ëstait formalisà ën arbatiand la CSCE an OSCE dël 1 ëd gené dël 1995, conforma a j'arzultà dla conferensa ëd Budapest dël 1994. L'OSCE a l'é trovasse parej ëd avej un Segretarià formal, un Consej Ansian, na Ciambréa Parlamentar, n'ufissi ëd prevension dij conflit e un për j'elession lìbere (che peuj a l'é vnùit col dj'Istitussion Democràtiche e ij Drit ëd l'Òmo).

Dlë dzémber dël 1996, la Diciara ëd Lisbon-a rësgoard a 'n model ëd sigurëssa general comun-a për l'Euròpa dël sécol ch'a fa XXI a fortìa la natura universal e andivisibila dla sigurëssa dël continent europengh.

Sàut ëd qualità[modìfica | modifiché la sorgiss]

Bele che con tut ës dësvlup, as tratava comsëssìa ëd n'organisassion tut somà pitòst cita, fin a che la comun-a antërnassional a l'ha nen ciamaje dë fé l'organisassion dj'elession an Bòsnia e Erzegòvina dël prinsipi dël 1996, ant un pais bele disfàit da la guèra sivil. L'ambassador Frowick a l'é stàit ël prim arpresentant dl'OSCE a anandié n'elession nassional, dlë stémber dël 1996, a deurbe ël travaj ant sëj drit dl'òmo e la funsion dla lege, ant na manera dissegnà për deje na fondamenta a l'organissasion giudissiaria dla Bòsnia-Erzegòvina.

L'OSCE an pràtica a l'é trovasse a pieje 'l pòst a le Nassion Unìe an Bòsnia-Erzegòvina. Për tut ës temp-lì, l'ONU as provava a troveje na quadra polìtica a la situassion, antramentr che vàire mila solda dl'ONU a l'ero piassà ant sla nassion e tut ant j'anviron, ma dozrtut a Sarajevo. Comsëssìa, d'ës temp-lì pì che 200.000 bosnìach a son ëstàit massà, e pì che un milion a l'é sfolà, n'àutr milion a l'é scapà a lë strangé. Tute le part an conflit a l'avìo giumaj pijait an ghignon l'ONU, ën avend tuti l'ampression ch'a-j lassèisso massé da j'àutri sensa pa fé gnente. Për solì a l'é pensasse che miraco cambié ator ant ël process a podèissa esse vantagios e l'OSCE a l'é stàita sërnùa për fé funsion. Dapress a sòn l'OSCE a l'é trovasse ad avej viaman pì 'd fond, d'anfluensa e 'd possibilità operative.

La fin dël clima unitari[modìfica | modifiché la sorgiss]

Dij 19 ëd novémber dël 1999, an Istanbul, l'OSCE a l'ha finì n'ancontr ëd doj dì ën ciamand na solussion polìtica an Cecenia e ën adotand ël Papé dla Sigurëssa Europenga. Conforma a lòn ch'a l'ha dit l'antlora Ministr dj'Afé Forest russi, Igor Ivanov, st'ancontr a l'ha vira dzorsota la percession dl'OSCE da part dij russi, ën fasend-la passé da n'organisassion ch'a fortìa un vorej comun ëd tute le part europenghe a n'organisassion ossidental fàita për esporté democrassìa sforsà.[1]

Prim antervent ant j'afé american[modìfica | modifiché la sorgiss]

Dapress a che tërdes senator democràtich dj'Ëstat Unì d'América a l'avìo ciamaje al Segretari dë Stat (Colin Powell) d'avej dj'osservator antërnassionaj a controlé j'Elession pressidensiaj american-e dël 2004, ël Dipartiment dë Stat a l'ha consentì, e 'l pressident George W. Bush a l'ha anvita l'OSCE a felo. [9]

Stòria strutural[modìfica | modifiché la sorgiss]

Ël pòst ëd Pressident an Càrica a-j va sempe al Ministr dj'Afé Forest dla nassion ch'a fa pressidensa. Dal 1991 a l'é andaje a:

Ann Pressident an Càrica Sucessor Nassion
1991 Hans-Dietrich Genscher - Germania
1992 Jiří Dienstbier Jozef Moravčík Cecoslovachia
1993 Margaretha af Ugglas - Svessia
1994 Beniamino Andreatta Antonio Martino Italia
1995 Laszlo Kovacs - Ungherìa
1996 Flavio Cotti - Svìssera
1997 Niels Helveg Petersen - Danimarca
1998 Bronislaw Geremek - Polònia
1999 Knut Vollebaek - Norvegia
2000 Wolfgang Schuessel Benita Ferrero-Waldner Àustria
2001 Mircea Geoană - Romanìa
2002 Jaime Gama Antonio Martins da Cruz Portugal
2003 Jaap de Hoop Scheffer Bernard Bot Pais Bass
2004 Solomon Passy - Bulgarìa
2005 Dimitrij Rupel - Slovenia
2006 Karel De Gucht - Belgi
2007 Miguel Ángel Moratinos Spagna
2008 Finlandia

Stòria fiscal[modìfica | modifiché la sorgiss]

Dal 1993, la balansa anual dl'OSCE (an milion d'euro, nen rangià për ten-e cont dl'anflassion) a l'é stàita:

  • 2007   €186.2
  • 2006   €186.2
  • 2005   €186.6
  • 2004   €180.8
  • 2003   €165.5
  • 2002   €167.5
  • 2001   €194.5
  • 2000   €202.7
  • 1999   €146.1
  • 1998   €118.7
  • 1997   €43.3
  • 1996   €34.9
  • 1995   €18.9
  • 1994   €21
  • 1993   €12



Stat partessipant[modìfica | modifiché la sorgiss]

Stat Amission Firmatari dl'
Att final d'Helsinki
Firmatari dël
Papé ëd Paris
Albanìa 1991, 19 ëd giugn 1991, 16 dë stémber 1991, 17 dë stémber
Andòra 1996, 25 d'avril 1999, 10 ëd novémber 1998, 17 ëd fërvé
Armenia 1992, 30 'd gené 1992, 8 ëd luj 1992, 17 d'avril
Àustria 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Azerbaigian 1992, 30 'd gené 1992, 8 ëd luj 1993, 20 dë dzémber
Bielorussia 1992, 30 'd gené 1992, 26 ëd fërvé 1993, 8 d'avril
Belgi 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Bòsnia e Erzegòvina 1992, 30 d'avril 1992, 8 ëd luj  
Bulgarìa 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Cànada 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Croassia 1992, 24 ëd mars 1992, 8 ëd luj  
Cipro 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Repùblica Ceca 1993, 1 ëd gené    
Danimarca 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Estònia 1991, 10 dë stémber 1992, 14 d'otóber 1991, 6 dë dzémber
Finlandia 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Fransa 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Geòrgia 1992, 24 ëd mars 1992, 8 ëd luj 1994, 21 ëd gené
Germania 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Grecia 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Vatican 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Ungherìa 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Islanda 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Irlanda 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Italia 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Kazakistan 1992, 30 'd gené 1992, 8 ëd luj 1992, 23 dë stémber
Kirghisistan 1992, 30 'd gené 1992, 8 ëd luj 1994, 3 'd giugn
Letònia 1991, 10 dë stémber 1991, 14 d'otóber 1991, 6 dë dzémber
Liechtenstein 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Lituania 1991, 10 dë stémber 1991, 14 d'otóber 1991, 6 dë dzémber
Lussemborgh 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Macedònia 1995, 12 d'otóber    
Malta 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Moldavia 1992, 30 'd gené 1992, 26 ëd fërvé 1993, 29 ëd gené
Mònaco 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Montnèigr 2006, 22 ëd giugn 2006, 1 dë stémber  
Pais Bass 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Norvegia 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Polònia 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Portugal 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Romanìa 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Federassion Russa 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
San Marin 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Serbia 1973, 25 ëd giugn    
Slovachia 1993, 1 ëd gené    
Slovenia 1992, 24 ëd mars 1992, 8 ëd luj 1993, 8 ëd mars
Spagna 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Svessia 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Svìssera 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Tagikistan 1992, 30 'd gené 1992, 26 ëd fërvé  
Turchìa 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Turkmenistan 1992, 30 'd gené 1992, 8 ëd luj  
Ucrain-a 1992, 30 'd gené 1992, 26 ëd fërvé 1992, 16 ëd giugn
Anghiltera 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Stat Unì d'América 1973, 25 ëd giugn 1975, 1 d'aost 1990, 21 ëd novémber
Uzbekistan 1992, 30 'd gené 1992, 26 ëd fërvé 1993, 27 d'otóber

Colaborator për la cooperassion[modìfica | modifiché la sorgiss]

Mediteran

Asia



Nòte[modìfica | modifiché la sorgiss]

  1. Ivanov, Igor S. The New Russian Diplomacy. Nixon Center and Brookings Institution Press: Washington, DC, 2002. pp. 97-98.

Ch'a varda ëdcò[modìfica | modifiché la sorgiss]

Anliure esterne[modìfica | modifiché la sorgiss]