Orbassan

	Artìcol prinsipal an lenga piemontèisa
	Version an parlà locaj: Astësan Bielèis Canavzan Langhèt Lissandrin Monfrin Noarèis Seban Valsesian Valsusin
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì

Orbassan (Orbassano an italian) a l’é un comun ëd 22.644 abitant dla provincia ëd Turin, a l'inissi ëd la Valsangon. Stòria J'achit dla sità a armonto a l'era roman-a e sòn a l'é documentà da doe epìgraf dël perìod imperial, trovà ant ël teritòri comunal ant la sconda mità dël sécol ch'a fa XIX. Sti document a son constituì da doe pere. Prima dël milenn passà Orbassan a l'era part dij teritòri dij Marchèis ëd Susa, ma a l'è stàit donà al monasté ëd San Giust da Adelàide ëd Susa. Dòp ël 1035 na part dij teritòri a l'è vnùa part dla diòcesi turinèisa, ma dël secol XII a l'é passà a jë Sgnor ëd Rivàuta, ël pais pì a nòrd d'Orbassan. Sò nòm a l'era Orsin. Durant ël secol XII a-i son ëstaje dij contrast fra j'Orsin e ij vësco ëd Turin për la proprietà ëd si teritòri, fin-a l'acòrd dël 1253. Dël 1327 Orbassan a l'é stait anfeodà daj Savòja, ch'a l'han lassà j'Orsin ëd Rivauta 'me vassaj. Cand a l'é mòrt Risbàud, dël 1341, la famija a l'é dividusse an doi branch: jë Sgnor dël Castel superior ëd Rivàuta e coj dël Castel anferior d'Orbassan. Daj prim ann dël 1500 ël podèj djë Sgnor ëd Rivàuta a l'é clinà, fin-a che le doe stirp a son dëstissasse a la mità dël sécol ch'a fa XVIII, dòp che l'ardità a l'era passà a Isabela, la fomna dël Marchèis Palavzin. Orbassan a l'é conossù për la bataja dla Marsaja, fra le trope dël Re ëd Fransa Luis XIV e cole ëd Vitòrio Medeo II. Ij fransèis a l'ero sot ël comand dël general Nicolas Catinat. La bataja a l'é stàita fra ij teritòri nen mach d'Orbassan, ma 'dcò ëd Volvera, Piossasch e Bruin, tuti pais dantorn ël Mont San Giòrs. Ma essend Orbassan ël pais pì gròss e amportant dla zòna, vàire stòrich an passà a sitavo Orbassan 'me ùnich leu. Già dal sécol XIX, con la duertura ëd neuve lee e ëd na moderna linia ëd treno, Orbassan a l'ha ancaminà la transformassion conòmica ch'a l'ha peuj fosonà dla sconda mità dël sécol XX, cand a son ansediasse djë stragròss ëstabiliment industriaj. An prinsipi Orbassan a l'é stàit sede 'd na bòita ëd tëssù 'sè granda, la Depetris, e sòn a arpresentava ël prim stor dësvlupasse ant ël pòst e pì generalman an tuta la pian-a padan-a d'antlora. A l'é 'dcò da armemorié la curta esperiensa areonàutica orbassanèisa con l'A.E.R. Dël 1969 ant la vzin-a Coercc Fransèis (Frassion ëd Rivàuta) a l'ha duvertà lë stabiliment Fiat Rivàuta con sucessiv fluss ëd migrant dai camp e dal meridion dl'Italia. Da j'agn 1970, a l'é ancaminà ël dësvlup d'un pian regolator për destiné le zone residensiaj, comersiaj e industriaj, le zòne agrìcole e cole për ij servissi. As nòta 'dcò n'amportant fenòmeno dë speculassion edilissia, ch'a l'ha mnà a la nassensa ëd quarté totalman neuv. Leu anteressant Parochial 'd San Gioan an Piassa Umbert I Vila Palma an Contrà ëd Rìole, costruìa dël 1732 a l'é la sola dle tre grande vile d'Orbassan ch'a l'é ancor esistenta e dovrà. Vila Gajdquart, a l'é stàita la pì granda e sgnora vila d'Orbassan fin a j'agn ch'a fan 20 dël Neuv-sent, peuj sò parch a l'é stàit lotisà e edificà e la vila, bandonà, a l'é stàita dovrà 'mè n'obergi, a l'é brusà durant la Sconda Guèra Mondial e dj'agn ch'a conto '50 a l'é stàita trasformà an condomini popolar col nòm 'd "Ca Caval". Un cit taramòt a l'ha condanà la strutura che da vàire agn a resta mach na ruin-a con le fnestre stopà da mon e recinsion da cantiè. Cà Vaudagnòt, costruìa dël 1842 al pòst dël castel dj'Orsin d'Orbassan ch'a drocava (da sòn a ven 'l nòm dla via, Contrà Castlass). Contrà 'd Roma e Contrà Vitòrio Emanuel II për le boteghe e ij servissi. Aministrassion Ël sìndich a l'é Eugenio Gambetta (dal 28/04/2008). Anliure esterne Piassa Umbert I Sit istitussional Arferiment

OMMI! Ma io non SO LEGGERE!! E be'? :) È facile leggere una lingua che si parla già. Consulti questa pagina e vedrà, in un attimo anche Lei avrà il suo badge da bogianen :) St'utent-sì a l'é un bogianen OMMI! pero si YO no SE LEER! ¿Y que? :) Es fácil aprender a leer un idioma que ya se habla. Consulte usted esta pagina y verá, en un momento tendrá usted su Badge de Bogianen :) Reading piedmontese: please visit this page 50 264 artìcoj scrivù e na media ëd pàgine lesùe davzin a 1.750.000 pàgine l'ann! 'cò ti it peule travajé a fé pì granda e bela la wikipedia piemontèisa. Tùit a peulo gionté dj'anformassion, deurbe dij neuv argoment, deje na man ai volontari ch'a travajo ambelessì 'ndrinta. Rintra ant la Piòla e les coma avnì a fé toa part. I soma na gran famija e i l'oma da manca dël travaj ëd tuti. Se it la sente nen dë scrive n'artìcol, a-i son vàire travajòt da fé andova a fa pa da manca d'esse na cima a scrive për podej giuté. Mersì. BANCHÈT dj'UTISS Për dì la soa ansima a sta pàgina-sì ch'a-i daga 'n colp col rat an sël tilèt discussion. Për lasseje un messagi a j'aministrator ch'a varda ambelessì. Lìber për chi a veul amprende a lese e a scrive mej an piemontèis, e che an fan d'arferiment a tùit për la coression ortogràfica dij test. Për ёscrive dësgagià, ch'a dòvra la Tastadura piemontèisa! E ch'a manca pa 'd vardesse la pàgina d'agiut për chi as anandia da zero.