Piero della Francesca

Da Wikipedia.
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì


Autoritrat ëd Piero della Francesca (Resuression ëd Nosgnor, Pinacoteca civica, Sansepolcro

Piero ëd Benedetto, stranomà Piero della Francesca, a l'é stàit un dij pì grand pitor dël sécol ch'a fa XV e 'dcò un matemàtich.
A l'era nà a Borgo Sansepolcro (al dì d'ancheuj mach Sansepolcro) fra 'l 1415 e 'l 1420 e a l'é mòrt ambelelà ai 12 d'otóber dël 1492.

Dal 1439 al 1442 a l'ha vivù a Firense, andoa a l'é stàit anlev ëd Domenico Veneziano. Ël rest ëd soa cariera a l'é dësrolasse ant le cort prinsipësche ëd Fërara, Urbin e Rìmin e ëdcò an sò borgh natal e a Aress. A l'é passà ëdcò a Ancon-a, Perugia e Roma.

Sò stil[modìfica | modifiché la sorgiss]

Probabilman anfluensà da Masaccio, sò stil a arpresenta la sìntesi pi elaborà dj'arserche an slë spassi e an sël color ant la pitura a la mità dël sécol ch'a fà XV.
Sò anfluss a tochërà, antra j'àutri, Luca Signorelli e Melozzo da Forlì.

Euvre prinsipaj[modìfica | modifiché la sorgiss]

Quàder e fresch[modìfica | modifiché la sorgiss]

  • Polìtich dla Misericòrdia, 1448-1462, Pinacoteca cìvica, Sansepolcro
  • Batésim ëd Crist, 1448-1450, National Gallery, Londra
  • San Giròni e un divòt, anviron 1450, Galarìe dl'Academia, Venessia
  • San Giròni penitent, 1450, Gemäldegalerie, Berlin
  • Ritrat ëd Sigismondo Pandolfo Malatesta, 1451, Musé dël Louvre, Paris
  • Sigismondo Pandolfo Malatesta a prega dnans San Sigismond, 1451, Tempio Malatestiano, Rìmin
  • Legenda dla Vera Cros, 1452-1466, 356x747 centim, Basìlica ëd San Fransesch, Aress
  • Flagelassion ëd Crist, anviron 1455, Galarìa Nassional dle Marche, Urbin
  • Santa Apolònia, 1455, National Gallery of Art, Washington
  • San Giulian, 1455-1460, Pinacoteca cìvica, Sansepolcro
  • Madòna dël part, 1460-1464, fresch, 260x303 centim, Musé ëd Monterchi
Dal 1992 ël fresch, artirà e butà su tèila, a l'era smonù an na scòla dël sènter dla sità. A l'é stàit peui torna piassà an soa cita capela dël campossanto ëd Monterchi, trasformà an musé.
  • La Madlen-a, 1460, fresch, 190x180 centim, navà lateral ësnistra dël Dòm d'Aress
  • Arsuression ëd Nosgnor, 1463-1465, fresch, 225x260 centim, Pinacoteca cìvica, Sansepolcro
Ël Crist, trionfant, as alva statuari an mes al tablò, con an man ël drapò dla vitòria. An slë sfond la natura a smon doe face: da na banda dj'erbo dëspujà, da l'àutra un paisage verd e dru, për simbolisé la vitòria an sla mòrt. Ij soldà dnans al sepolcr a son ësbalucà da la fòrsa dl'eveniment, a së stërmo j'euj, a robato o a sombro ant la seugn ëd l'ignoransa.
  • Ritrat ëd Battista Sforza e Federico da Montefeltro, 1465, Galarìa dj'Ufissi, Firense
  • Polìtich ëd Sant Antòni, (1467-69), Galarìa Nassional ëd l'Umbria, Perugia
  • San Michel Arcàngel, 1469, National Gallery, Londra
  • Madòna con ël Bambin e quatr àngej, anviron 1470, Clark Art Institute, Williamstown
  • Madòna ëd Senigallia, 1470, Galarìa Nassional dle Marche, Urbin
  • Natività, anviron 1470, National Gallery, Londra
  • Sacra Conversassion, 1472, Pinacoteca ëd Brera, Milan
  • San Nicòla ëd Tolentino, Musé Poldi Pezzoli, Milan

Lìber[modìfica | modifiché la sorgiss]

  • De prospectiva pingendi (1475 anviron)

A l'é ël pì amportant tratà an sla prospetiva arnassimental e ël prim ch'a në smon le régole an stil matemàtich. Piero della Francesca a pija l'andi da j'assiòma dla vision direta e a antend për arpresentassion prospética ëd n'oget l'antërsession ëd la piràmida visiva con ël pian dël tablò. J'utiss dovrà a son ij teorema ëd l' Òtica d'Euclid, sità ëd fasson esplìssita, ij teorema ëd geometrìa elementar ëd j'Element e dzortut la teorìa dle proporsion.

  • De quinque corporibus regularibus (1475)

Ant ës tratà a së smon për π ël valor  \frac{22}7 , visadì anviron 3,1428.

  • Trattato d'abaco