Agrume

J' agrume (géner Citrus) a son na famija d'erbo e busson dla famija dle Rutaceae, originari dl'Asia sud-oriental. A son coltivà për ij sò frut, ch'a l'han na polpa carnosa e motobin vitaminosa, e na scòrsa rica d'euli essensiaj.

Caraterìstiche

J'agrume a son erbo sempeverd, con feuje lustre e fior bianch e profumà (le "fior d'aransi"). Ij frut a l'han na scòrsa (flavedo) e na polpa spartìa an fische (segment). A conten-o n'àut livel d'àcid ch'a-j dà 'l savor particolar.

Sòrt d'agrume

A-i son vàire specie d'agrume, an tra ij pì conossù:

Portugal (Citrus sinensis): ël pì comun.
Limon (Citrus limon): dovrà për ël savor brusch.
Pomel (Citrus maxima): ël pì gròss.
Mandarin (Citrus reticulata): pì cit e doss.
Pompelmo (Citrus paradisi): na mës-cia ëd pomélem e aranc.
Lime (Citrus aurantiifolia): pì cit dël limon.
Séder (Citrus medica): dovrà dzortut për la scòrsa.
Kumquat (géner Fortunella): frut cit ch'as mangia con la scòrsa.

Utilisassion

J'agrume a son dovrà:

Fresch: com fruta.
Për fé giuss.
Ant la cusin-a: për condì, për fé marmlade, për decoré.
Ant la pastisseria: scòrsa candìa, crema al limon.
Për fé licor (limoncel, arancel).
Ant l'industria: për euli essensiaj, profum, detergent.