Assul
Assul a l'é n'atrass manual, o na feramenta, progetà për s-ciapé, tajé o dësfé 'd bòsch, e storicament 'dcò për dësfé dla pera tëndra. L'assul a l'é un-a dle feramente pì antiche e fondamentaj ant la stòria dl'umanità.
Part e strutura
[modìfica | modifiché la sorgiss]N'assul a l'é formà da:
- Na lama, generalment 'd fer o d'assel, an forma 'd cun-i ò d'un vej trìangol, con un taj bin afilà da na part.
- Un man-i ëd bòsch resistent (rol, frasso, nisolé), fissà a la lama travers n'euj ò un përtus che a-j përmëtt dë sté bin fissa.
A-i é 'd sòrt d'assul ch'a cambio 'd forma e pèis, da coj pì cit e liger për ij travaj ëd precision, a coj pì gròss e pèis për s-ciapé dij bion.
Utilisassion
[modìfica | modifiché la sorgiss]L'assul a l'é dovrà dzortut ant:
- S-ciapé 'd bòsch: për gaveje la scòrsa, dësfé 'd bion an tàule, modlé le forme.
- Carpentarìa: për preparé le trav, le travërsin-e e le pilie.
- Scultura an bòsch: con dle manere pì sutile e precise.
- Edilissia: anticament për dësfé 'd pera tendra (tuf, arenaria).
Ant ël Piemont tradissional, l'assul a l'é stàita n'utiss essensial për ij boscaté, ij carpenté e ij mësté dël bòsch.
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ij prim assul a j'ero 'd pera s-ciapà fissà a 'n branch con ëd ligam 'd vengh o tèndin. Con l'ariv dël ram e dël bronz a son dventà pì precis e lest a fé. Con l'Età dël Fer, le lame a son dventà pì dure e dureivole. Ancheuj, a-i é d'assul moderne con dij man-i ant material sintétich e lame 'd qualità motobin àuta.
Assul ant la coltura piemontèisa
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ant ël mond rural piemontèis, l'assul a l'era 'n simbòl ëd l'ovrié, dla fatiga onesta e dla capassità 'd trasformé la materia prima. A l'era un dj'utiss fondamentaj për la costrussion dle cà, dij mobij e dj'utiss ëd travaj.