Astrologìa

L'astrologìa a l'é na tradission antica ch'a pretend d'arserché la relassion antra le posission dij còrp celest e j'event teren, specialment la personalità e ël destin ëd le përson-e. Considerà na pseudo-siensa da la comunità sientìfica, a l'é studià an antropologìa, stòria e filosofìa për soa anfluensa cultural.

Definission

L'astrologìa a peul esse definìa com:

La pretèisa siensa ch'a studia l'anfluensa dj'astr an sla vita uman-a
Ël sistema ch'a corela le posission celestiaj con j'event teren
La tradission divinatoria basà an sël moviment dij pianeta e dle stèile

Stòria

Orìgin antiche

Mesopotamia (3000 a.C.): prim osservassion sistemàtiche
Babilonèis: division dlë zodìach an 12 part
Egit antich: corelassion antra le pien-e dël Nil e le stèile

Svilup clàssich

Grecia antica: fusion con la filosofìa
Claudius Ptolemy (100-170 d.C.): Tetrabiblos, euvra fondamental
Imperi Roman: divulgassion an tut l'imperi

Età medieval

Mond islàmich: preservassion e dësvlup
Euròpa medieval: integrassion con la religion cristian-a
Università: part dël curiculum académich

Età moderna

Rivolussion sientìfica: separassion da l'astronomìa
Iluminism: crìtiche filosòfiche
Sécol XX: revival popolar

Sistema astrològich

Lë zodìach

Ij 12 segn zodiacaj:

Ariet (21 mars - 19 avril)
Tòr (20 avril - 20 magg)
Gemej (21 magg - 20 giugn)
Càncher (21 giugn - 22 luj)
Leon (23 luj - 22 agost)
Vèrgin (23 agost - 22 stèmber)
Bilansa (23 stèmber - 22 otòber)
Scorpion (23 otòber - 21 novèmber)
Sagitari (22 novèmber - 21 dzèmber)
Capricòrn (22 dzèmber - 19 gené)
Aquari (20 gené - 18 fërvé)
Pess (19 fërvé - 20 mars)

Ij pianeta

Significà tradissional dij pianeta:

Sol: l'é, la volontà
Lun-a: emossion, incossient
Mercuri: comunicassion, pensé
Véner: amor, blëssa
Mart: energìa, agressività
Gieuv: espansion, fortun-a
Saturn: lìmit, dissiplin-a

Ca astrològiche

Le 12 ca ch'a rapresento j'àmbit dla vita:

Ca 1: personalità e aparensa
Ca 2: valor e risorse
Ca 3: comunicassion e studi
Ca 4: famija e rèis
Ca 5: creatività e amor
Ca 6: salute e travaj
Ca 7: relassion e mariagi
Ca 8: trasformassion e mòrt
Ca 9: filosofìa e viagi
Ca 10: cariera e reputassion
Ca 11: amis e speranse
Ca 12: subcossient e isolament

Tipo d'astrologìa

Astrologìa natal

Basà an sla data, ora e leugh ëd nàssita
Carta natal personal
Predission dël caràter e dël destin

Astrologìa mondan-a

Studi dj'event coletiv
Predission polìtiche e sossiaj
Anàlisi dij cicl stòrich

Astrologìa eletiva

Sernìa dël moment òtim për n'assion
Anàlisi dij moment favorèvoj
Usagi pràtich për le decision

Astrologìa kàrmica

Relassion con le vite passà
Studi dle lession d'evolussion
Anfluensa dël destin passà

Critiche sientìfiche

Mancansa d'evidense

Studi statìstich ch'a mostro gnun-a corelassion
Efet psicològich ma nen fìsich
Ampossibilità dij mecanism causaj

Efet psicològich

Efet Forer: acetassion ëd descrission vaghe
Bias ëd conferma: serché j'evidense positive
Autosugestion: comportament conforma a le atèise

Problema dla precession

Spostament dj'equinossi
Disaliniament antra segn zodiacaj e costelassion
Mancansa d'atualisassion dël sistema

Anfluensa cultural

Literatura e art

Referiment astrològich ant la literatura
Sìmboj zodiacaj ant l'art
Ispirassion për poesìa e teatro

Lengagi e espression

Terminologìa astrològica ant ël lengagi comun
Espression idiomàtiche
Influensa an sla cultura 'd massa

Media e divulgassion

Oròscopi dij giornaj
Program televisiv
Contnù dij social media

Astrologìa e filosofìa

Debat epistemològich

Stat dla conossensa astrològica
Problema dla verificabilità
Confront con la metodologìa sientìfica

Determinism vs lìber arbitri

L'astrologìa a negherà la libertà uman-a?
Compatibilità con la responsabilità përsonal
Tension antra destin e libertà

Antropologìa dla credensa

Përchè le përson-e a chërdo an astrologìa?
Fonsion psicològica e social
Bisogn ëd significà e control

Astrologìa contemporania

Revival modern

Anteresse chersent ant la società contemporania
Comunità an ligna
Neuve forme d'astrologìa

Astrologìa e psicologìa

Usagi com utiss d'introspession
Valor terapéutich possìbil
Lìmit e perìcoj

Astrologìa e spiritualità

Integrassion con àutre pràtiche spirituaj
Svilup ëd neuve tradission
Tension antra tradission e inovassion

Autor amportant

Claudius Ptolemy (100-170)
Albumasar (787-886)
Guido Bonatti (1207-1296)
William Lilly (1602-1681)
Alan Leo (1860-1917)

Euvre fondamentaj

Tetrabiblos ëd Claudius Ptolemy
Christian Astrology ëd William Lilly
The Astrologer's Magazine ëd Alan Leo

Vëdde ëdcò

Bibliografìa

Ptolemy, C., Tetrabiblos, sécol II
Campion, N., Stòria dl'astrologìa, 2008
Dean, G., Astrologìa: Pro e contra, 2016