Bòsnia e Erzegòvina
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 La Bòsnia e Erzegòvina (Bosna i Hercegovina / Босна и Херцеговина) a l'é un pais dl'Euròpa sud-oriental, ant ij Balcan. A confin-a con Croassia a nòrd, òvest e sud, con Serbia a est e con Montnèigr a sud-est. A l'ha na surtìa cita al mar Adriàtich (anviron 20 km). La capital a l'é Sarajevo. A l'ha na surfassa ëd 51.129 km² e a conta apopré 3,5 milion d'abitant (2023) . Anté ch'as treuva La Bòsnia a l'é na region montagnosa (Alp Dinàriche), con ël pont pì àut al Maglić (2.386 m). L'Erzegòvina a l'é col pais dël sud, pì càud e càrsich. StòriaLa Bòsnia a l'é stàita popolà da tribù Ilir e Slav ant l'Àut Medi Ev. Dël 1377 a l'é dventà un regn independent. Dël 1463 a l'é stàita conquistà da l'Imperi Otoman (Rumelia), ch'a l'ha convertì la pì part dla popolassion a l'Islam e a l'ha governà për quatr sécoj. Dël 1878 a l'é stàita ocupà da l'Imperi Àustro-Ungàrich e anetù dël 1908. Dël 1914, l'assassin ëd l'archiduca Francesch Ferdinànd a Sarajevo a l'é stàit ël pretest për la Prima guèra mondial. Dël 1945, dòp la Sconda guèra mondial, a l'é dventà na repùblica federà dla Jugoslàvia. Dël 1992, apress un referendum, a l'ha diciarà l'indipendensa, ma a l'é s-ciopà na guèra crudela (1992-1995), con l'assedi ëd Sarajevo (pì longh dla stòria moderna) e lë stermini ëd Srebrenica. La guèra a l'é finìa con j'acòrd ëd Dayton (1995) e l'antërvent dla NATO . Organisassion polìticaLa Bòsnia e Erzegòvina a l'é në stat federal, formà da doe entità: la Federassion dla Bòsnia e dl'Erzegòvina (bosnìach e croat) e la Repùblica Srpska (serba). Ël Distret ëd Brčko a nòrd-est a l'é n'entità autònoma. A l'ha n' Ufissi ëd Pressidensa colegial: për ij bosnìach, për ij croat e për ij serb. Dël 2022 a son stàit elegiù Denis Bećirović për ij bosnìach, Željko Komšić për ij croat e Željka Cvijanović për ij serb . MonedaËl march convertìbil (konvertibilna marka, BAM) a l'é ancorà a l'Euro (1 BAM = 0,51129 EUR) . Anliure |
