Balista
_vector.svg)
La balista a l'era na gròssa machina d'assedi, anventà dai Grech e motobin dovrà dai Roman, ch'a podìa campé dle pere o dle gròsse sajëtte.
Fonsionament
[modìfica | modifiché la sorgiss]La balista a funsiona 'me na giganta balestra, an espluatand la torzùa 'd potent còrde artorte (fàite 'd nerv o crin ëd caval) për tiré projétil (sajëtte o pere) con gròssa fòrza e precision, an dovrand l'angign ëd càrica a leva e un grilet për liberé l'energìa ambaronà. L'angign as fonda dzora a l'elasticità dij fass ëd fibre che, na vira tirà, a libero l'energìa an fasson drit, an diferensiandse da la catapulta ch'a campava ròch con òrbita parabòlica.
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]Grech
[modìfica | modifiché la sorgiss]La balista a l'é nàita an era greca, 'me evolussion dla gastraphetes, na balestra da ten-e a l'autëssa dla bëddra e dl'oxybeles un gròs arch fissà a tera.
Ant ël secol ch'a fa -3, sèmper ij Grech a l'han giontaje ël sistem a torzùa e a l'ha dovravo për dësblé mur e fortificassion.
Roman
[modìfica | modifiché la sorgiss]Apress la conquista dla Grecia da part dij Roman, costi ùltim a l'han batì na version con le roe da dovré sël camp pi che ant j'assedi ciamà scorpio e na version tacà al chèr, ciamà chèrbalista.
Donch durant l'era roman-a, la balista avia funsion d'assedi ma 'dcò ëd sostegn për l'armà.
Età ëd Mes
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ant l'età ëd mes, a-i é stàita n'involussion dla conossensa e dl'angignerìa, donch le baliste medievaj a funsionavo për prinsipi 'd tension e nen për torzùa. Apress dl'ariv dla pòver nèira, dal ël secol ch'a fa 14, la balista a l'é stàita butà da cant con ël temp.
Rinassiment
[modìfica | modifiché la sorgiss]
Ant ël secol ch'a fa 16, Leonard da Vinci a l'avia batì 4 tìpo 'd balista ant ël Còdes Atlantich.