Balon volant

Un balon volant (o balon) a l'é un mojen volant pì leger che l'aria, ch'a vòla përchè a l'é ëmpinì d'un gas pì càud o pì leger ëd l'aria ch'a-i é d'antorn . A diferensa dël dirigìbil, a l'ha pa 'd motor për esse guidà e as lassa porté dal vent.

Stòria

Ij prim balon volant a son stàit anventà dai frej Montgolfier an Fransa dël 1783. Sò balon a l'era ëmpinì d'aria càuda (për sòn ciamà mongolfiera) e a l'ha fàit ël prim vòl con passegé (na feja, un gat e na òca) ai 19 dë stèmber dël 1783 . Pòch dòp, ij prim òm a l'han volà: Jean-François Pilâtre de Rozier e François Laurent d'Artois a son stàit ij prim an sla mongolfiera ai 21 ëd novèmber dël 1783 .

Dël midem ann, Jacques Charles e Nicolas-Louis Robert a l'han lansà ël prim balon ëmpinì d'idrògen, un gas pì leger che l'aria ma motobin pericolos përchè anfiamàbil . L'idrògen a l'ha përmëttù ëd volé pì àut e pì lontan, ma con n'arzigh pì gròss.

Durant ij sécoj apress, ij balon a son ëstàit dovrà për la ricerca sientìfica (për lë studi dl'atmosfera), për l'osservassion militar (dzortut ant la guèra franco-prussian-a dël 1870) e për ël divertiment.

Sòrt ëd balon

A-i son doi sòrt prinsipaj ëd balon volant:

Mongolfiera: a deuvra aria càuda për volé. L'aria a l'é scaudà da un brusator (soens a gas propàn). A l'é la sòrt pì comun-a për ël turism e lë spòrt.
Balon a gas: a deuvra un gas pì leger che l'aria, com eli (sicur) o idrògen (pericolos). A peul resté an aria për tant temp e a l'é dovrà për la ricerca sientìfica e për ij vòl stratosférich.

Com a fonsion-a

Un balon volant a l'é formà da na vela (ël sach ëd tèila o material sintétich) e da na navissela (la part andova a van le përson-e o jë strument). Ant le mongolfiere, ël brusator a scàuda l'aria ant la vela, ch'a dventa pì legera e a fà alvé 'l balon. Për calé, as lassa sfreidé l'aria, o as deuvra na vàlvola për lassé seurte un pò d'aria càuda.

An Piemont, a l'é motobin famosa la Festa dj Balon a Mondvì, un dj'event pì important d'Euròpa për l'aviassion sportiva con balon .