Bocin ëd montagna
Bocin ëd montagna (Highland cattle an anglèis, ëdcò ciamà bocin scossèis ëd montagna) a l'é na rassa ëd bocin (Bos taurus) originaria dle Montagne ëd l'Aut-pian (Highlands) dla Scòssia . A l'é un-a dle rasse pì antiche e pì resistente dël mond, avosà për sò mantel longh e spess e për soa adatabilità ai clima frèid e ai teren pòver .
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]La rassa a l'é documentà an Scòssia dal sécol ch'a fa XII . A l'é stàita selessionà për sécoj ant le condission difìcile dle montagne scossèise, andoa a l'ha dësvlupà soa resistensa al frèid e a la malnutrission . La prima herd book a l'é stàita publicà dël 1885, e dël 1954 a l'é stàita fondà la Highland Cattle Society . La rassa a l'é stàita esportà an Australia, América dël Nòrd, Euròpa e Argentin-a .
Caraterìstiche
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël bocin ëd montagna a l'ha 'd caraterìstiche fìsiche motobin marcà:
- Mantel longh: a l'ha doi mantel: un pèil intern curt e spess (sota-peil), e un pèil estern longh (fin a 30 cm) e filandos ch'a lo protegg da la pieuva e da la fiòca .
- Color dij mantèj: a esist an ross, nèir, bion (blond), gris (dun), e bianch .
- Còrn longh: a l'ha 'd còrn longh ch'a chërso an fòra e peui an sù; ant ij tòr a son pì gròss e a fin-a a ponta .
- Frangia (bangs): na s-ciassa frangia an sla front ch'a lo protegg da le mosche e dal frèid .
- Còrp: curt e robust, con gambe curte .
- Pèis: ij tòr a peulo rivé a 800 kg, le vache a 450-550 kg . Ij vitej a nasso con 25-35 kg .
Adatament
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël bocin ëd montagna a l'é famos për soa resistensa al frèid (a peul soporté temperadure fin-a a -30°C) e a la malnutrission (a viv ëd pasture pòvre) . A l'ha un metabolism lent e a acùmula grass sota la pel . A patiss ël càud, për sòn a l'ha da manca d'ombra e d'eva .
A l'é ëdcò resistent a vàire maladìe (mastite, pododermatite) e a l'ha na longa vita produtiva (fin a 15 agn) .
Ampiegh
[modìfica | modifiché la sorgiss]La rassa a l'é dovrà dzortut për la produssion ëd carn ant ij teren marginaj e an montagna . La carn a l'é maira, savorìa, e a l'é vendùa sota le marche "Highland Beef" . A l'é ëdcò dovrà për la gestion dle pasture e për l'anlevament estensiv . Dle vire a l'é dovrà 'dcò për la produssion ëd làit (për formagg) .
Varietà
[modìfica | modifiché la sorgiss]A esisto doe varietà prinsipaj:
- Highland scossèis: la varietà original, con mantel pì longh e còrn pì largh.
- Highland biond: na varietà con mantel biond (blond) e còrn pì curt, selessionà an Australia .
Caràter
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël bocin ëd montagna a l'é doss, tranquil e dòcil . A l'é anteligent e a l'ha un fòrt istint gregari (a stà an strop) . A l'é motobin protetor dij sò vitej (le vache a peulo esse agressive se provocà) .