Bombardié

Un bombardié a l'é n'avion militar progetà prinsipalment për lansé bombe o mìssij contra 'd bersaj a tèra o navaj. A l'é na categorìa d'avion motobin diversificà, che a va da j'avion motobin pèis e motobin longh che a peulo porté d'arme nuclear, a j'avion pì cit ch'a fan atach precis.

Stòria

Ij prim bombardié a son comparì ant la Prima Guèra Mondial. A j'ero motobin leger e a lansavo le bombe a man. Ant la Sconda Guèra Mondial, ij bombardié a son dventà fondamentaj për le campagne 'd bombardament stratégich, con avion motobin gròss coma 'l B-17 Flying Fortress american, l'Avro Lancaster anglèis, e 'l B-29 Superfortress (ch'a l'ha lansà le bombe atòmiche an Giapon). Ant la Guèra frèida, a son dësvlupasse ij bombardié a reassion (B-52 Stratofortress, Tu-95 Bear) e coj supersònich (B-58 Hustler). Al di d'ancheuj, ij bombardié a son stealth (invisìbij ai radar) e a peulo porté 'd munission guidà motobin precise.

Sòrt ëd bombardié

Për ròl

Bombardié strategich: Për atach a longh ragg, sovens contra 'd bersaj motobin amportant an sle tère dël nemis (industrie, sità, sità militar). A peulo porté 'd bombe atòmiche. Esempi: B-52, B-2 Spirit, Tupolev Tu-160.
Bombardié tàtich: Për deje suport a le trupe a tèra an atacand le linie nemise, le colòne 'd veicoj, e le posission. Sovens a son pì lest e manovràbij. Esempi: B-1 Lancer, Su-24.
Bombardié an picada (dive bomber): Dla Sconda Guèra Mondial, ch'a calava an picada për miré con precision. Esempi: Ju 87 Stuka, SBD Dauntless.
Bombardié da patojament (patrol bomber): Për le mission an sël mar, për serché e ataché le nav. Esempi: PBY Catalina.

Për tecnològìa

Bombardié a élica: Për la pì part antich.
Bombardié a reassion: Modern.
Bombardié stealth: Ch'as peul nen vëdde dai radar. Esempi: B-2 Spirit, F-117 Nighthawk (tecnicament un cassa, ma dovrà tanme bombardé).
Bombardié ipersònich (an dësvlup).

Caraterìstiche técniche

Portà motobin longa: Për ij bombardié stratégich, a peulo rivé a pì 'd 10.000 km sensa arforniment (grassie a l'arforniment an vòl).
Caria 'd bombe motobin gròssa: Fin-a a desen-e 'd tonelà.
Equipagi motobin numeros: Ant ij bombardié vej, l'equipagi a comprendìa pilòta, copilòta, bombardié, navigator, mitrajé. An coj modern, a-i son 2-4 mèmber d'equipagi.
Aviònica avansà: Sistema 'd mira, contromisure eletròniche, radar potent.
Capassità nuclear: Për tanti bombardié stratégich.

Armament

Bombe ch'a dròco liberamam (stòriche).
Bombe guidà (laser, GPS, satélit).
Mìssil da crosiera (lansà da leu lontan).
Mìssil antinaval.
Arme nuclear (bombe, mìssil).

Difèise

Ij bombardié (sovens motobin lènt) a l'han sempre avù damanca 'd difèise:

Mitrajé an torëtta (Sconda Guèra Mondial).
Scorta 'd cassa.
Tecnologìa stealth.
Contromisure eletròniche e flare.

Bombardié avosà

Sconda Guèra Mondial

B-17 Flying Fortress (USA)
Avro Lancaster (UK)
Heinkel He 111 (Almagna)
Mitsubishi G4M "Betty" (Giapon)

Guèra frèida

B-52 Stratofortress (USA) - anco' an servissi.
Tupolev Tu-95 "Bear" (URSS) - anco' an servissi.
B-47 Stratojet (USA) - prim bombardié a reassion.

Modern

B-2 Spirit (USA) - bombardié stealth.
B-1 Lancer (USA) - supersònich.
Tupolev Tu-160 "Blackjack" (Russia) - supersònich.
B-21 Raider (USA) - an dësvlup.

Futur

Ël futur dij bombardié a comprend:

Bombardié stealth ëd neuva generassion (B-21 Raider).
Dron bombardié (UCAV).
Sistema d'arme ipersòniche.
Avion con pilòta opsional.

Bombardié e dirit antërnassional

Ij bombardament, dzortut contra sità sivij, a son stàit motobin discutù (es. Dresden, Tokyo, Hiroshima). Le Convension ëd Ginevra a buto dlë règole për protege la popolassion sivila, ma a l'é na question motobin complicà.

Vos corelà

Arferiment