Bress
La Bress (dal fransèis "Bresse") a l'é n'entità geo-stòrica piassà tra le region fransèise Borgògna-Franca Contà e Alvernia-Ròno-Alp.
Geografìa
[modìfica | modifiché la sorgiss]La Bress a ocupa na surfassa d'apopré 4 000 km2. A l'é limità a òvest dla Saône, a nòrd dal Doubs, a l'est da le colin-e dël massiss dla Jura e a sud da la confluensa dla Chalaronne con la Saône.
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]La Bress a l'era part dij domini dij monsù ëd Bâgé-le-Châtel ant l'età ëd mes, për peuj esse ardité dai Cont ëd Savòja, che a l'avio aussà a contà e a l'han mantenùa për 3 secoj.
A l'é stàit un perìod ëd prosperità për la region. Ël capleu originari a l'era Bâgé-le-Châtel, tutun l'avzinansa al finagi con la Fransa a l'ha giutà la fondassion ëd Bourg-en-Bresse ch'a dventërà 'l neuv capleu a l'inissi dël secol ch'a fa 15, antratan che Bâgé-le-Châtel a restërà mach un cit borgh. La provincia a l'é semper stàita ant le vise espansionistiche dël re ëd Fransa.
Dal 1350 an assensa ëd cont sabaud, la Bress e ël Bugey a son stàit managé da leutenent sabaud, ch'a arspondìo al consèj dij Savòja e ai cancelié.
Tra ël 1506 e ël 1532 Margrita d'Asburg, fomna ëd Filiberto II ëd Savòja a l'ha fàit batì la cesa ëd Brou, vzin a Bourg-en-Bresse, tomba monumental sabauda.
Dòp la guera franch-savojarda tra la Fransa d'Enric IV e ël ducà ëd Savòja ëd Carl Emanuel I, la Bress a l'é stàita ocupà dal maressial Carl ëd Gontaut, duca ëd Biron ant ël 1600; a la fin dla guera, con ël Tratà ëd Lion dël gené 1601 ël contà a l'é stàit dësbaratà dal duca Carl Emanuel I al regn ëd Fransa, ansem a autri teritòri periférich sabaud (Bugey, ël Paìs ëd Gex e Valromey), an cambi dël Marchesà ëd Salusse.
An conseguensa dla giunsion a la Fransa, ël teritòri a l'é stàit giontà a la Borgògna.
Ant ël 1790 la Bress a l'é stàita anserì ant ël Dipartiment ëd l'Ain.
Conomìa
[modìfica | modifiché la sorgiss]
La Bress a l'é avosà për ij polastr ëd rasa Bresse, ëd soasìa qualità. [1]