Bulldòg
Bulldòg (o Bulldog Anglèis) a l'é na rassa ëd can ëd taja media, originaria dl'Anghiltèra, avosà për sò còrp tarchià, soa testa larga e sò muso sgnacà (brachicéfal). A l'é stàit selessionà originariament për ël combatiment contra ij tòr (bull-baiting), ma dòp la proibission dë ste pràtiche dël 1835 a l'é dventà un can da companìa doss e afetuos .
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël termo "bulldog" a l'é stàit dovrà për la prima vira dël 1630 për designé 'd can dovrà ant le aren-e për combate ij tòr . A j'ero can con le gambe pì longhe e un caràter motobin agressiv, selessionà për esse insensìbij al dolor e për avèj un mòrs potent (la massëlla inferior a sporzìa, an manera ch'a podèisso morde 'l nas dël tòr sensa perde la pijà) . Dòp la proibission dël 1835, la rassa a l'é press che dësparìa, ma dj'apassionà a l'han selessionà j'esemplar pì doss, ancrosandje con d'àutre rasse (probàbil ël Pug) për oten-e ël temperamento atual .
Dël 1860 a l'é stàita esponùa për la prima vira ant le esposission canin-e, e dël 1875 a l'é stàit publicà ël prim standard . A l'é dventà 'l can nassional dla Gran Bretagna e n'icon-a dla determinassion britànica, associà a la figura dël "John Bull" .
Caraterìstiche
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Autëssa: 31-40 cm al garèt .
- Pèis: 23-25 kg (ij mas-cc), 18-23 kg (le fumele) .
- Mantel: curt, fin, e aderent. Ij color a peulo esse tigrà, ross, fulv, bianch o pessà .
- Testa: larga e gròssa rëspet a la taja, con la front piata e la pel lassa ch'a forma 'd rupie. La massëlla inferior a sporz an fòra (prognatism) e a l'é voltà an sù .
- Orije: cite, as piego andré për lassé vëdde ël condot uditiv.
- Còrp: curt, largh, e potent, con ël dòrs curt, lë stòmi largh e la pansa retirà .
- Coa: curta, bassa, e drita (a carëzza) .
- Speransa 'd vita: 8-10 agn .
Caràter
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël Bulldog a l'ha n'aparensa fiera e minaciosa, ma an realtà a l'é un can doss, afetuos, e fedel . A l'é particolarman passient con le masnà e a-j veul bin . A l'é testard e a peul esse difìcil da eduché (a-j pias fé a soa mòda), ma a l'é nen un can agressiv. A l'é un brav can da guardia (a bàula e a dà l'impression d'esse pericolos), ma a l'é tròp amichevol për ataché un foresté. A l'ha na tendensa a la pigrissia e a veul dorme e fé 'l plandron, ma a l'ha da manca 'd passegé për nen ingrassé .
Salute e cure
[modìfica | modifiché la sorgiss]A càusa dla conformassion brachicéfala (muso curt), ël Bulldog a patiss la Síndrome Ostrutiva dle Vie Aeree dij Brachicéfaj (BAOS), ch'a càusa dificoltà respiratòrie, ronf, e intoleransa a l'esercissi e al calor . A l'é motobin sensìbil al colp ëd calor, për lòn a venta mai feje fé 'd sforz ant j'ore pi càude . A l'ha ëdcò 'd problema a la pel (dermatite dle pieghe, alergìe), a j'euj (cherry eye), e a j'articolassion (displasia dl'anca e dël ghëmmo) . A l'ha da manca 'd polissìa regolar dle pieghe dla facia e dla coda për evité j'infession .
Varietà
[modìfica | modifiché la sorgiss]An famija dij Bulldog a-i son diverse rasse, dont le pi conossùe a son:
- Bulldog Fransèis: pi cit (8-14 kg) con orije a ratavolòira.
- Bulldog American: pi àut e atlétich (32-70 kg), dovrà com can da travaj .
- Olde English Bulldogge: na ricostrussion dël Bulldog antich, pi san e atlétich .
- Bulldog Australian: dësvlupà për esse pi resistent al calor .