Croassia
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 La Croassia (Hrvatska an croat) a l'é un pais dl'Euròpa sud-oriental, ant la penìsola balcànica. A confin-a a nòrd con la Slovenia, a nòrd-est con l'Ungherìa, a est con la Serbia e a sud con la Bòsnia e Erzegòvina e 'l Montnèigr. A l'é bagnà a òvest dal mar Adriàtich. La capital a l'é Zagabria. A l'ha na surfassa ëd 56.542 km² e a conta apopré 3.850.000 abitant (2023). A l'é mèmber ëd l'Union Europenga dal 1m ëd luj dël 2013 e dl'Euro dal 1m ëd gené dël 2023. Anté ch'as treuva Ël pais a l'ha na forma caraterìstica a meh (fer ëd caval), con na còsta motobin frastajà ch'a comprend pì che 1.200 ìsole. Le region prinsipaj a son la Dalmassia, l'Ìstria, la Croassia sentral e la Slavònia. StòriaLa Croassia a l'ha diciarà soa indipendensa ai 19 ëd maj dël 1991, dòp un referendum andoa la pì part dla popolassion a l'ha votà për la separassion da la Jugoslavia. Sòn a l'ha portà a na guèra (1991-1995) con j'armà jugoslave e ij Serb locaj, ch'a l'ha causà milen-e 'd mòrt e andàit a finì con l'Operassion Tempesta. Da cola dàita a l'ha dij contrast con la Slovenia a propòsit dle frontere marìtime (arzòlte con arbitragi antërnassional dël 2017). A la fin dël 2005, la Croassia a l'ha duvertà ëd negossiassion për l'adesion a l'Union Europenga e dal 1m ëd luj dël 2013 a l'é dventà mèmber. ConomìaËl salari medi mensil a l'é d'apopré 1.200 euro për (2024). Ël prodot antern lord (PIL) a l'é d'apopré 75 miliard d'euro (2023) . La disocupassion a l'é dël 6,1% (2024) . L'economìa a l'é basà dzortut an sël turism (ch'a contribuiss a pì dël 20% dël PIL), l'agricoltura (uve, uliva), la pësca e l'andustria (costrussion ëd navi, chìmica). Organisassion polìticaËl president a l'é Zoran Milanović (dal 2020). Ël Prim Ministr a l'é Andrej Plenković (dal 2016). Ël Parlament (Sabor) a l'é monocameral con 151 deputà. Le lenghe ufissiaj a son ël croat e, ant le region con minoranse, l'italian (Ìstria). Anliure |
