Fìsica (magìa)

La fìsica (dal grech φύσις, physis, "natura"), an contest piemontèis e ossidental pre-modern, a l'é ël termo stòrich për l'arserca e la pràtica dl'ocultism, dla magìa natural e djë studi an sij segret ëd la natura. A l'é distinta da la fìsica moderna, ch'a l'é na dissiplin-a sientìfica.

Etimologìa e significà stòrich

Ël termo "fìsica" a l'ha avù na evolussion semàntica:

Antichità: siensa dla natura an general
Medioev e Rinassiment: studi dij segret naturaj e dj'ocult
Età moderna: separassion da la fìsica sientìfica
Piemontèis modern: arcòrd stòrich ant ël léssich

Stòria

Orìgin antiche

Filosofìa natural greca: studi dij fenomen naturaj
Ermetism: tradission esotérica egissia e greca
Alchimìa: precursor dla chìmica moderna

Medioev e Rinassiment

Paracelsus (1493-1541): médich e alchimista
Agrippa ëd Nettesheim (1486-1535): autor ëd "Filosofìa oculta"
Scòla 'd Salamanca: studi dij test ermétich

Età moderna

Separassion da la siensa sperimental
Perseguitassion e censura
Svilup ëd tradission segrete

Dissiplin-e dla fìsica

Alchimìa

Trasformassion dij metaj
Serca dla pera filosofal
Preparassion d'elisir

Astrologìa

Studi dj'anfluense celestiaj
Predission e divinassion
Corelassion macrocosm-microcosm

Magìa natural

Control dle forse naturaj
Usagi dle proprietà oculte
Ritual e sirimonie

Ermetism

Insegnament atribuì a Ermete Trismegist
Prinsipi d'analogìa e corispondensa
Serca dla conossensa divin-a

Prinsipi fondamentaj

Prinsipi d'analogìa

"Com an dzora, parèj sota"
Corispondensa antra macrocosm e microcosm
Unità dël real

Simpatìa e antipatìa

Atrassion e repulsion antra le còse
Relassion oculte antra le sostanse
Usagi për le trasformassion

Spìrit e materia

Presensa dë spirit ant la materia
Possibilità d'anterassion
Trasformassion spiritual e materiaj

Strument e técniche

Laboratòri alchìmich

Alambich e atanòr
Fornase e crogiuoj
Sostanse e ingredient

Grimorio

Lìber d'angress màgich
Formula e sirimonie
Istrussion për j'esperiment

Sìmboj e segn

Lengagi simbòlich
Segn cabalìstich
Diagrama màgich

Fìsica e religion

Relassion complicà

Condana eclesiàstica
Element cristian ant soe pràtiche
Tension antra fede e conossensa oculta

Sincretism

Fusion d'element pagan e cristian
Adatament dij rituaj
Creassion ëd tradission ibride

Fìsica e siensa moderna

Separassion stòrica

Nàssita dël métod sientìfich
Abandon dij concet ocult
Divergensa dle dissiplin-e

Eredità

Contribù a la nàssita dla chìmica
Anfluensa an sla psicologìa
Përdita dël sens d'unità dël savèj

Fìsica an Piemont

Tradission locaj

Pràtiche popolar piemontèise
Conossense tradissionaj
Folclor e superstission

Testimonianse

Document stòrich
Racòlte etnogràfiche
Arcòrd ant ël léssich

Autor amportant

Paracelsus (1493-1541)
Agrippa ëd Nettesheim (1486-1535)
Giordano Bruno (1548-1600)
John Dee (1527-1608)
Heinrich Cornelius Agrippa (1486-1535)

Euvre fondamentaj

De Occulta Philosophia d'Agrippa
Archidoxis Magica ëd Paracelsus
De Umbris Idearum ëd Giordano Bruno

Vëdde ëdcò

Bibliografìa

Agrippa, H.C., Filosofìa oculta, 1533
Paracelsus, La gran cirurgìa, 1536
Eliade, M., Fòrgeron e alchimista, 1956