Filosofìa continental

La filosofìa continental a l'é na tradission filosòfica ch'a l'é dësvlupasse an Euròpa continental durant ij sécoj XIX e XX. A l'é caraterisà da n'atension a la stòria, a la coltura, a la società e a l'esperiensa uman-a, an contrast con la filosofìa analìtica ch'a l'é pì anfluensà da la lògica e la siensa.

Definission e caraterìstiche

La filosofìa continental a peul esse identificà për:

Enfasi an sla stòria e ël contest
Atension a j'aspet esistensiaj e a la condission uman-a
Crìtica dla società moderna e dla tecnologìa
Usagi d'un lengagi pì literari che técnich

Stòria e orìgin

Precursor

Immanuel Kant (1724-1804): criticism e filosofìa trassendental
Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831): idealism e dialética
Karl Marx (1818-1883): materialism stòrich

Svilup dël sécol XIX

Søren Kierkegaard (1813-1855): precursor dl'esistensialism
Friedrich Nietzsche (1844-1900): crìtica dla religion e dla moral
Wilhelm Dilthey (1833-1911): siense dlë spìrit

Arvolussion dël sécol XX

Fenomenologìa: Husserl e Heidegger
Esistensialism: Sartre e Camus
Teorìa crìtica: Scòla 'd Frankfurt
Post-struturalism: Foucault e Derrida

Scòle e moviment prinsipaj

Fenomenologìa

Edmund Husserl (1859-1938): torné a le còse mideme
Martin Heidegger (1889-1976): esse e temp
Maurice Merleau-Ponty (1908-1961): fenomenologìa dla carn

Esistensialism

Jean-Paul Sartre (1905-1980): l'esistensa a ven prima dl'essensa
Albert Camus (1913-1960): l'assurd e la rivolta
Simone de Beauvoir (1908-1986): esistensialism feminista

Teorìa crìtica

Max Horkheimer (1895-1973): rason strumental
Theodor Adorno (1903-1969): dialética negativa
Herbert Marcuse (1898-1979): unidimensionalità
Jürgen Habermas (1929-): agì comunicativ

Struturalism e Post-struturalism

Claude Lévi-Strauss (1908-2009): struturalism an antropologìa
Michel Foucault (1926-1984): podèj e savèj
Jacques Derrida (1930-2004): dëcostrussion
Gilles Deleuze (1925-1995): filosofìa dla diferensa

Tema sentraj

La crìtica dla modernità

Alienassion ant la società 'd massa
Pèrdita dël significà
Crisi dij valor tradissionaj

Ël soget e soa dissolussion

Da la cossiensa a l'incossient
Crìtica dël soget sovran
Costrussion social dl'identità

Ël lengagi e ij sò lìmit

Crìtica dël logocentrism
La natura testual dla realtà
L'impossibilità d'un significà definitiv

Podèj e savèj

Relassion antra conossensa e podèj
Mecanism ëd control social
Resistensa e emancipassion

Métod filosòfich

Dëcostrussion

Anàlisi dle contradission ant ël test
Dissolussion dle oposission binarie
Atension a lòn ch'a l'é escludù

Genealogìa

Stòria dij concet e dle pràtiche
Anàlisi dij rapòrt ëd podèj
Demistificassion dj'orìgin

Dialética negativa

Arfud dël sistema
Atension a l'andividual e al particolar
Crìtica dla totalità

Filosofìa continental contemporania =

Svilup recent

Giorgio Agamben (1942-): stat d'ecession e vita patanùa
Slavoj Žižek (1949-): idealim e psicoanàlisi
Alain Badiou (1937-): l'esse e l'event

Neuve diression

Filosofìa post-colonial
Studi dij géner
Filosofìa ambiental

Confront con la filosofìa analìtica

Diferense metodològiche

Continental: atension a la stòria e al contest
Analìtica: anàlisi dël lengagi e dla lògica
Continental: stil pì literari
Analìtica: precision técnica

Diferense temàtiche

Continental: crìtica social e polìtica
Analìtica: epistemologìa e filosofìa dla ment
Continental: esistensa e significà
Analìtica: verità e referensa

Crìtiche

Da part analìtica

Mancansa ëd rigor argumentativ
Usagi malfidà dël lengagi
Difìcila verificabilità

Da part continental

Astoricità dla filosofìa analìtica
Ignoransa dij problema sociaj
Redussionism sientìfich

Anfluensa

Ant le siense uman-e

Teorìa literaria
Studi cultural
Antropologìa

Ant j'art

Literatura e teatro
Cine e art visive
Architetura

Ant la polìtica

Teorìe crìtiche
Moviment sociaj
Educassion progressiva

Autor amportant

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831)
Friedrich Nietzsche (1844-1900)
Martin Heidegger (1889-1976)
Jean-Paul Sartre (1905-1980)
Simone de Beauvoir (1908-1986)
Michel Foucault (1926-1984)
Jacques Derrida (1930-2004)
Jürgen Habermas (1929-)

Euvre fondamentaj

Fenomenologìa dlë spìrit ëd Hegel
Parèj a l'ha parlà Zarathustra ëd Nietzsche
Esse e temp ëd Heidegger
L'esse e ël néant ëd Sartre
Le paròle e le còse ëd Foucault

Vëdde ëdcò

Bibliografìa

Critchley, S., Che còsa a l'é la filosofìa continental?, 1997
Glendinning, S., The Idea of Continental Philosophy, 2006
Habermas, J., Ël discors filosòfich dla modernità, 1985