Flecia (arma)
La flecia a l'é n'arma sempia da lansi, conossùa 'dcò 'me fionda, fàita da un bindel ëd material flessìbil (coram, tèila, pel) ch'a serv për lansé 'd pere o d'àutri proiétij cit con fòrsa e precision. A l'é stàita dovrà tant për la cassa che për la guèra fin da l'antichità.
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]La flecia a l'é un-a dle prime arme da lansi inventà da l'òm, con testimonianse archeològiche ch'a armonto al Paleolìtich. A l'é stàita dovrà an vàire colture 'd tut ël mond, da j'antich egissi e babilonèis ai pòpoj dël Mediterani (an particolar ij frombolé baleàrich, famos për soa abilità), dai soldà roman a le popolassion precolombian-e dj'Amériche.
Ant ël Medi Ev europé, la flecia a l'era n'arma complementar, ma motobin ùtila quand dovrà da frombolé espert. A l'é stàita dovrà 'dcò ant l'Età Moderna, për esempi ant ij motin e ant j'arvire popolar.
Al di d'ancheuj, a l'é ancora dovrà 'me utiss da cassa an quàich region e tanme në spòrt.
Descrission e funsionament
[modìfica | modifiché la sorgiss]Na flecia sempia a consist ant un bindel 'd material robust e flessìbil, larga al sènter e pì strèita a j'estremità. Ël proiétil (na pera o na bala 'd to) a l'é posà ant la part larga. L'utent a ten lle doe testere ëd la flecia an man e a la fa viré an ària an dandje na cadensa 'd moviment sircolar. Cand a l'ha pijà basta velocità, a dësbloca un-a dle testere, e lë slans senterfugh a campa 'l proiétij an linia drita.
A esisto 'dcò dle flecie montà an s'un baston (staff sling), ch'a fan da leva për aumenté la campà.
Frombolé stòrich
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ij frombolé a j'ero 'd soldà specialisà. Coj pì famos a j'ero ij frombolé baleàrich, nà da j'ìsole Balear, ch'a j'ero apresià 'me mërcenari ant l'antichità. A j'ero bon a bate 'd pere o 'd bale 'd to a na distansa 'd fin a 200 méter con precision letal. Ant l'armà roman-a, ij frombolé (funditores) a j'ero dovrà për dësblé le linie nemise prima dl'atach prinsipal.
Utilità militar
[modìfica | modifiché la sorgiss]La flecia a l'era motobin pericolosa: un proiétil ëd pera o 'd piomb lansà con fòrsa a podìa frantumé d'òss, fé 'd ferìe greve o massé, specialment s'a colpìa la testa. Sò vantagi a l'era cost: munission motobin carià (pere a disposission), campà superior a cola dle sajëtte, e la possibilità ëd tiré da 'n pòst stërmà. Soa limitassion a l'era la bassa velocità 'd feu e la difìcila técnica.
La flecia ant la mitologìa e ant la coltura
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ant la Bibia, ël giovo David a deuvra na flecia për massé 'l gigant Golìa, an dimostrand che l'angignosità a peul vagné contra la fòrsa bruta. Ant la mitologìa greca, Ercole a l'ha dovrà na flecia për massé j'osej dlë strop ëd Stimfalia. A l'é n'arma sovens associà a 'd giovo, a 'd pastor o a 'd pòpoj "primitiv" ma ingegnos.
La flecia moderna
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ancor al di d'ancheuj, la flecia a l'é dovrà coma utiss da cassa an quàich region e paìs an via dë svilup, e 'me në spòrt (slinging). A esisto ëd version modernisà con dë struture 'd sostegn e 'd material sintétich për aumenté precision e potensa.