Frission

La frission (an anglèis clutch) a l'é un mecanism mecànich ch'a përmet ëd coleghé o dëscoleghé ël motor da la trasmission ëd na màchina o d'un veìcol. A l'é essensial ant le viture, le moto, e j'utiss mecànich për controlé ël passagi ëd potensa e përmëtte ël cambi ëd marcia.

Stòria

Ij prim sistema ëd frission a son ëstàit dovrà ant le màchine a vapor dël sécol XIX për controlé ël moviment. Con l'invension dl'automòbil, Karl Benz a l'ha ancorporà na frission sempia ant soa "Motorwagen" dël 1886. Ant j'agn 1920, le viture a l'han adotà frission a sech con disch ëd fër, ch'a son ëstàite standard fin a ancheuj. Ant ël sécol XXI, le frission automàtiche e le transmission a dobia frission (DCT) a l'han rivolussionà l'andustria.

Tipo ëd frission

Frission mecànica: Controlà da un cav ëd metal o n'asta ëd comutassion, dovrà ant le viture manual.
Frission idràulica: A deuvra la pression d'un flùid për coleghé ël motor a la trasmission, comun ant le màchine industriaj.
Frission sentrìfuga: Dovrà ant le moto o ant ij motorin, ch'as ativa automaticament a sert regim.
Frission eletromagnética: A deuvra un camp magnétich për coleghé le part, dovrà ant vàire sistema automatisà.
Dobia frission: Sistema avansà con doi disch për cambié marcia sensa pèrdita ëd potensa.

Operassion

La frission a l'é formà da:

Un 'disch ëd frission fissà a l'assal motris.
Na piataforma ëd pression ch'a ten ël disch contra ël volant dël motor.
Un mecanism ëd comutassion (pedal o atuator).

Quand ël condutor a sgnaca ël pedal ëd la frission, la piataforma ëd pression as dëstaca dal disch, dëscolegand ël motor da la trasmission e përmetend ëd cambié marcia. L'atrit antra ël disch e la piataforma a génera calor, për lòn a l'é necessaria na bon-a lubrificassion.

Aplicassion

Automòbij e moto: Përmët ël cambi ëd marcia e ël partì.
Macchinari andustriaj: Contròl ëd pressa, torn, e sistema ëd trasport.
Agricoltura: Trator e mietilega për gestì la potensa dël motor.
Aeronàutica: Contròl ëd sistema ausiliar ant ij velivoj.

Frission ant ël Piemont

Ël Piemont, con sò passà automobilìstich, a l'ha sempe avù un ròl sentral ant la produssion ëd frission. La FIAT ëd Turin a l'ha dësvlupà sistema ëd frission avansà për model com la Fiat 500 o la Lancia Delta Integral. La società Valeo, con stabiliment an Piemont, a prodov component ëd frission për marca globaj. Ël Politécnich ëd Turin a colàbora con j'andustrie local për amelioré l'efficiensa e la durà dle frission moderne.

Vardé ëdcò