Fusibil (elétrich)

Un fusìbil a l'é un component elétrich sempi ma essensial, fàit d'un fil o banda ëd metal ch'a fond quand la corent a passa un livel ëd sicurëssa. A l'é dovrà ant j'ampiant ëd ca, ant le viture, e ant l'andustria për evité dann ai dispositiv o a le përson-e. Soa funsion a l'é irinonsiàbil: a sacrifia sò istess për salvé ël rest dël sistema.

Stòria

Ij prim fusìbij a son ëstàit dovrà già ant ël sécol XIX con l'espansion dj'impiant elétrich. Thomas Edison a l'ha otnù un brevet për un fusìbil ant ël 1890, integrà ant sò sistema ëd distribussion ëd lus. Ant j'agn 1920, ij fusìbij standardisà a son ëstàit antrodovù ant le ca për evité j'ancendi causà da surtension. Ant j'agn 1960, la version automobilìstica a làmina ("blade fuse") a l'ha semplificà la sostitussion. Ancheuj, ij fusìbij a montagi superficial (SMD) a son dovrà ant l'eletrònica miniaturisà.

Classificassion

Ij fusìbij as peulo classifiché për:

Costrussion

Vëdrià: Fil visìbil ant un tub ëd véder, për aplicassion genériche.
Seràmich: Resistenta a le àute temperadure, për andustria.
A làmina: Dovrà ant le viture, con forma standardisà.
A ritard: A permëtt ëd corent àute për cit perìod (es. motor ëd partensa).

Aplicassion

Doméstich: Protession ëd frisé, boiler, e lumin.
Automobilìstich: Sicurëssa dle linie elétriche ëd la vitura.
Andustrial: Ampiant ëd potensa àuta e sistema ëd distribussion.
Eletrònica: Fusìbij SMD për PCB ëd smartphone e computer.

Potensa

Bassa tension: Fin a 1.000 V (es. ca, viture).
Àuta tension: Për linie ëd trasmission o stassion elétriche.

**Tàula dij tipo ëd fusìbij**
Tipo	Descrission	Aplicassion
Fusìbil vëdrià	Tub ëd véder con fil ëd ram	Eletròdomestich, quadret elétrich
Fusìbil a làmina	Làmina colorà con rating standard	Viture, barche
Fusìbil SMD	Cit component për circuit stampà	Smartphone, schede eletròniche

Aplicassion

Ca: Protession ëd linie prinsipaj e utiss.
Trasport: Viture, tren, avion, për evité curt-circuit.
Energìa: Sicurëssa ëd trasformator e panel ëd contròl.
Medzin-a: Strument ch'a deuvro potensa precisa.
Consumator: Protession ëd cariabaterìe e dispositiv USB.

Amportansa

Ij fusìbij a son la prima linia ëd difèisa contra j'anomalìe elétriche, proteggend ij circuit sensa cost elevà. A son pì sempi che j'interutor automàtich, ma a deuvo esse sostituì apress minca ativassion. Soa fiabilità a l'ha garantì la sicurëssa dj'impiant për pì ëd un sécol. Tutun, ant le aplicassion moderne, a son ëstàit an part sostituì da component pì avansà com ij PTC (fusìbij autorisetàbij).

Arferiment

Wright, A. (1994). Fuses: Fundamentals and Applications. IET.
IEC (2015). Standard IEC 60127 për fusìbij miniatur.
Littelfuse (2020). Guida a la selession dij fusìbij.

Vos corelà