Grané
Ël grané a l'é un fabricà o n'edifissi rural destinà a goerné e conservé j'arcòlt (cereal, legum, foragi). A l'é part essensial dle cassin-e e dle fatorìe, andova as guerna la produssion agrìcola për l'autoconsum o për la vèndita.
Strutura e posission
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ant l'architetura tradissional piemontèisa, ël grané a l'é soens postà ant la part superior dla cassin-a, dzora a la stala o a la fnera, për profitè dl'aria sùita e dle temperadure pì fresche. La posission elevà a giuta a preservé ij gran da l'umidità e dai rat. Le muraje a son soens ëd pera o 'd mon, con ëd cite fnestre për fé passé l'aria sensa fé intré la pieuva.
Ij grané separà a son normalment fabricà an mon, pera o bòsch. Ant le zòne pì cite, a peulo esse 'd costrussion leger, com le grignëtte tìpiche dle pian-e.
Fonsion
[modìfica | modifiché la sorgiss]La fonsion prinsipal dël grané a l'é cola ëd garantì na giusta conservassion dle smens e dël foragi. Na bon-a conservassion a l'é fondamental për evité la formassion ëd mofe, l'atach dij parassita e la pèrdita dle qualità nutrissionaj. La qualità e la quantità dla racolta a determinavo la richëssa o la povertà dl'ann agrìcol.
Un vej proverbi piemontèis, gropà a la festa dla Candlora (2 fërvé), a dis: "A la Candlora metà pajé, metà grané, metà fnera", për dì ch'a son passà la mità dl'invern e ch'as dev controlé che le scorte a sio ancor suficiente për rivé a la prima.