Ipòtesi

An filosofìa e an metodologìa sientìfica, n'ipòtesi a l'é na proposission provisòria o na congetura ch'a serv com pont ëd partensa për n'anvestigassion, na discussion o na verificassion. A l'é na spiegassion possìbil ëd n'osservassion o 'd n'event, ch'a deuv esse verificà për mojen d'evidense o d'esperiment.

Tichëtte prinsipaj

N'ipòtesi a peul esse definìa coma:

Na proposission ch'a l'é nen anco' acetà coma vera, ma ch'a l'é considerà possìbil
Na spiegassion provisòria për un fenòmen osservà
Un pont ëd partensa për la sperimentassion o për n'anàlisi pì ancreusa
La base për fé 'd prevision ch'a peulo esse verificà

Sòrt d'ipòtesi

A-i son vàire sòrt d'ipòtesi:

Ipòtesi sientìfica: Formulà an manera precisa e verificàbil për mojen d'esperiment
Ipòtesi filosòfica: Na posission ëd partensa për n'anàlisi teòrica
Ipòtesi ëd travaj: Dovrà ant la ricerca coma guida për l'anvestigassion
Ipòtesi nula (ipòtesi zero): An statìstica, l'ipòtesi ch'a fortiss che a-i sia gnun efet o relassion

Strutura d'un'ipòtesi sientìfica

N'ipòtesi sientìfica a deuv presenté coste caraterìstiche:

Verificabilità: A deuv esse possìbil ëd dimostrela vera o fàussa
Precision: A deuv esse formulà an manera ciàira e sensa ambiguità
Generalità: A deuv aplichesse a vàire cas, nen mach a un cas particolar
Compatibilità: A deuv esse compatìbil con le conossense già acetà

Ròl an filosofìa

L'ipòtesi a l'ha avù un ròl amportant an vàire àmbit filosòfich:

Ipòtesi iperbòlica: Cartesio a l'ha dovrà l'ipòtesi dël "geni malissios" për buté an dubi tute le concession
Ipòtesi dla materia e dl'energìa: An filosofìa dla siensa, ipòtesi ch'a dà na base metafìsica a la realtà fìsica
Ipòtesi ëd lavagna veuida: An epistemologìa, l'idèja che la ment a nass sensa 'd concession inà

Formulassion e verìfica

Ël process për formulé e verifiché n'ipòtesi a comprend:

Osservassion ëd un fenòmen
Formulassion ëd n'ipòtesi esplicativa
Dëdussion ëd conseguense verificàbij
Sperimentassion o arserca d'evidense
Anàlisi dij risultà
Arvision o conferma dl'ipòtesi

Ipòtesi e teorìa

A-i é na diferensa amportant antra:

Ipòtesi: Na spiegassion provisòria an atèisa 'd verificassion
Teorìa: N'ansem d'ipòtesi verificà e organisà ch'a spiega vàire fenòmen

Lìmit e problema

J'ipòtesi a peulo presenté vàire problema:

Sot-determinassion: Pì che n'ipòtesi a peul spieghe j'istesse osservassion
Verificabilità limità: Vàire ipòtesi filosòfiche a peulo nen esse verificà empiricament
Càrich teòrich: J'ipòtesi a son sempe influensà da le teorìe esistent

Amportansa an siensa

L'ipòtesi a l'é fondamental ant ël métod sientìfich përchè:

A guida la racòlta 'd dàit
A përmet ëd fé 'd prevision verificàbij
A organisa j'osservassion ant në schema coerent
A stìmola neuve anvestigassion

Vos corelà

Arferiment