Lenga spagneula
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
Pais andoa a l'é parlà[modìfica | modifiché la sorgiss] La lenga spagneula (comunement dita spagneul), ò castijan (an spagneul: castellano), a l'é na lenga romanza dël grup ibérich. A l'é la lenga ufissial ëd la Spagna e ëd 19 pais dël Sènter e Sud América (Méssich, Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Panamà, Colòmbia, Venessuela, Ecuador, Perù, Bolivia, Paraguay, Cile, Argentin-a, Uruguay, Repùblica Dominican-a, Cuba, Porto Rico) e a l'é parlà ëdcò an Belize, ant jë Stat Unì (dzortut an Florida, Texas, California e Neuva York), ant ël Sahara Ossidental, an Guinea Equatorial e ant le Filipin-e. A l'é un-a dle ses lenghe ufissiaj ëd l'ONU e, d'apress al Cinèis mandarin, a l'é la lenga pì parlà ant ël mond për nùmer ëd parlant nativ (anviron 500 milion), e la tersa pì parlà com sconda lenga. Stòria[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël Castilian a l'é nassù ant la region ëd Castija (an Spagna) dël sécol ch'a fa IX da la fusion dël latin volgar con l'àrab (për la ocupassion moresca). Dël XII sécol as ancamin-a a scrive an lenga romanza, con ël Cantar del Mío Cid (anviron 1200). Dël 1492, Antonio de Nebrija a pùblica la prima gramàtica dla lenga spagneula, e l'istess ann Cristòfo Colomb a dëscheurv l'América, portand la lenga ant ël Neuv Mond. La Real Academia Spagneula (fondà dël 1713) a régola soa ortografìa e gramàtica. Caraterìstiche[modìfica | modifiché la sorgiss]Lë spagneul a l'ha 5 vocaj (a, e, i, o, u) e 18 consonant, an tra cui la ñ (eñe). A l'é na lenga fonética, përchè as les com a l'é scrit. A l'ha doe forme për la sconda përson-a singolar: tú (formal) e vos (formal an Spagna, e voseo an América Latina). A l'ha 'dcò 'n congiuntiv e n'imperfet. L'òrdin normal dle paròle a l'é soget, verb, oget. Diferensa antra Castilian e Spagneul[modìfica | modifiché la sorgiss]An Spagna, la paròla castellano a l'é dovrà për arferisse a la lenga dël nòrd e dël sènter dël pais, antramentre che español a l'é la lenga total. An América, castellano a l'é la lenga contra 'l galissian, catalan e basch. Classìfica[modìfica | modifiché la sorgiss]Në schema ëd classìfica dlë spagneul a peul esse:
Còdes ISO[modìfica | modifiché la sorgiss]
Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse[modìfica | modifiché la sorgiss] |
