Levrié
Levrié (o can levrié) a l'é na categorìa ëd rasse canin-e selessionà për la cassa a vista (corsa) dle prede (levr, cavrieuj, gasele). A son caraterisà da un còrp longh e sùtil, na testa longa, un pét profond e na gran capassità ëd core an sla curta distansa (fin-a a 70 km/h). A son ij can pì lest dël mond.
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ij levrié a son un dle pì antiche famije ëd can. A son documentà ant l'Egit antich già dël 4.000 a.C., an bass-rilev e piture ch'a mostro can con la siluëtta dël levrié. Ant ël Medi Ev, a j'ero riservà a la nobiltà e a j'ero dovrà për la cassa dle levr e dij cerv. Dël sécol ch'a fa XIX, con la decadensa dla cassa a vista, a son dventà can da esposission e da compagnìa, e a l'é ancaminà la selession për l'estética.
Caraterìstiche comun
[modìfica | modifiché la sorgiss]Tùit ij levrié a spartisso 'd caraterìstiche morfo-funsionaj:
- Còrp: longh e sùtil (dolicomorf), con schin-a arcà e ren potent.
- Testa: longa e strèita, con musèt longh.
- Orije: cite e portà andré o pèndule (drop ear).
- Pét: profond (për ospité 'l cheur e ij polmon gròss), pansa artirà.
- Gambe: longhe e muscolose, con piòte cite.
- Coa: longa e drita, portà bassa.
- Mantel: curt e fin (sensa sot-pèil), o dur (a fil).
- Autëssa: a varia da 33 cm dël Levrié dla pitura a 76 cm dël Levrié irlandèis.
- Velocità: ël Levrié anglèis a peul rivé a 70 km/h an 6 pass.
Caràter
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ij levrié a son can doss, tranquil e afetuos con la famija. A l'han n'istint natural a core dapress a le prede cite, ma a son pòch portà a la guardia (a baulo pòch). A l'han da manca 'd motobin d'esercissi (core an camp duvert) ma a son ëdcò motobin plandron (a passo la pì part dël di a deurme). A son motobin sensitìv e a l'han da manca d'educassion dossa.
Salute
[modìfica | modifiché la sorgiss]Le maladìe pì comùn ant ij levrié a son:
- Dilatassion torsion dlë stòmi (bloat)
- Ipotiroidism
- Osteosarcoma (càncher ëd j'òss)
- Cardiomiopatìa
- Sensibilità ai fàrmach (dzortut ai barbitùrich)
- Patologie dij tendin
Rasse ëd levrié
[modìfica | modifiché la sorgiss]La FCI a classìfica ij levrié ant ël Grupp 10 (Levrié). Le rasse pì conossùe a son:
- Levrié anglèis (Greyhound) – ël pì lest, dovrà ant le corse.
- Levrié spagneul (Galgo español) – dovrà për la cassa dle levr an Spagna.
- Levrié italian (Piccolo levriero italiano) – la pì cita rassa.
- Levrié irlandèis (Irish Wolfhound) – ël pì grand (fin a 90 cm).
- Levrié afghan (Afghan Hound) – con mantel longh e sedos.
- Levrié russ (Borzoi) – mantel longh e 'n pòch ondà.
- Levrié polonèis (Chart Polski)
- Whippet – ël "Greyhound ëd povron", pì cit.