Mìmesi
La mìmesi (dal grech μίμησις, "imitassion") an filosofìa a l'é un concet sentral ch'a esprim la relassion an tra l'art e la realtà. A ìndica l'atività d'imitassion o 'd rapresentassion dla natura o dla vita uman-a, dzortut ant j'art.
Tichëtte prinsipaj
[modìfica | modifiché la sorgiss]La mìmesi a peul esse definìa coma:
- L'imitassion dla natura o dla realà ant l'art
- La rapresentassion dël mond real për mojen ëd forme artifissiaj
- Ël process creativ ch'a produv ëd còse ch'a smijo a d'àutre
- La relassion fondamental antra l'art e la vrità
La mìmesi ant la filosofìa greca
[modìfica | modifiché la sorgiss]Platon
[modìfica | modifiché la sorgiss]Për Platon, la mìmesi a l'é un problema filosòfich:
- J'artista a ìmito le còse sensìbij, ch'a son già 'd còpie dle Ideje
- Donca, l'art a l'é na còpia 'd na còpia, tre vire lontan-a da la Vrità
- Ant sò diàlogh "La Repùblica", Platon a crìtica ij poeta përchè a ìmito 'd comportament gram e a pòrto a la passion pitòst che a la rason
Aristòtil
[modìfica | modifiché la sorgiss]Aristòtil a dà na valutassion positiva dla mìmesi:
- La mìmesi a l'é natural për l'òm: as comensa a amparé për imitassion
- L'art a ìmita nen mach lòn ch'a l'é, ma lòn ch'a podrìa o a dovrìa esse
- La tragedia a fa mìmesi d'assion complete, provocand purificassion (catarsi) dle passion
Evolussion dël concet
[modìfica | modifiché la sorgiss]Età medieval
[modìfica | modifiché la sorgiss]- La mìmesi a l'era limità a l'imitassion ëd j'euvre clàssiche
- L'art a l'avìa 'dcò 'n propòsit religios: rapresenté la realtà divin-a
Rinassiment
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Ritorn a l'imitassion dla natura
- La prospetiva a dventa lë strument për rapresenté la realtà tridimensional
Romanticism
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Crìtica dla mìmesi coma sempia copiatura
- Valorisassion dl'espression original e dla creatività 'd l'artista
Sécol ch'a fa XX
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Teorìe formaliste e struturaliste a crìtico l'idèja 'd mìmesi
- La mìmesi a dventa l'oget d'anàlisi dla semiòtica e dla teorìa literaria
Forme 'd mìmesi
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Mìmesi dla natura: L'art ch'a ìmita paisage, përson-e, animal
- Mìmesi dla vita uman-a: Literatura e teatro ch'a rapresento 'd caràter e situassion
- Mìmesi ëd l'art midema: Citassion e omagg a j'euvre dël passà
- Meta-mìmesi: Euvre ch'a parlo dël process ëd creassion midem
Problem filosòfich
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Lë statut ëd la realtà: Còsa a l'é la realtà ch'a dovrìa esse imità?
- La libertà dël creator: L'artista a l'é lìber o a deuv conformesse a la realtà?
- La vrità dl'art: L'art a peul disse na vrità diferente da cola sientìfica?
- L'ética dl'imitassion: A-i é 'd lìmit a lòn ch'as peul imité?
Mìmesi e autri concet
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Poiesi: La creassion ëd còse neuve, nen l'imitassion ëd còse esistent
- Diegesi: La narassion, nen la rapresentassion direta
- Catafora: La trasposission simbòlica, nen l'imitassion literaria
- Finsion: L'art d'inventé 'd realtà alternative
Amportansa contemporania
[modìfica | modifiché la sorgiss]An filosofìa contemporania, la mìmesi a l'é stàita studià da:
- Paul Ricœur: A distingh an tre mìmesi: prefigurassion (antëssional), configurassion (creativ), refigurassion (ricetiv)
- René Girard: A dësvlupa la teorìa dël desideri mimétich (imitativ)
- Jacques Derrida: A analisa la mìmesi an relassion a la de-costrussion