Mal dë stòmi
Ël mal dë stòmi (o gastroenterite) a l'é n'infiamassion dlë stòmi e dj'intestin, causà për sòlit da n'infession viral, batérica, o parassitaria. A l'é caraterisà da diarea, vòmit, dolor dë stòmi, e d'àutri sìntom com frev e disidratassion. A peul colpì përson-e ëd tute le età, ma a l'é pì comun ant ij cit e j'ansian.
Cause
[modìfica | modifiché la sorgiss]Virus: Norovirus, Rotavirus (prinsipal causa dij cas ant ij cit).
Bateri: Escherichia coli, Salmonella, Campylobacter (spantià për sòlit con aliment contaminà).
Parassit: Giardia lamblia, Cryptosporidium (da eva nen sicura).
Intossicassion alimentar: Consum ëd mangé mal conservà.
Sìntom
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ij sintom a comparisso 1-3 di dòp l'esposission e a peulo duré fin a 7 di:
- Diarea agiva (lìquida o sangonenta).
- Vòmit e nàusea.
- Cramp adominaj.
- Frevëtta (38-39°C).
- Disidratassion (secchessa dla pel, pòca urin-a, dëscoordinament).
Diàgnosi
[modìfica | modifiché la sorgiss]La pì part dij cas as diagnòstico an basandse an sj'osservassion dij sìntom. D'àutri test a peulo comprend:
- Esam dël sangh për controlé ij segn ëd disidratassion.
- Coltura dle merde për identifiché bateri o parassit.
- Test ràpid për ël Rotavirus o Norovirus.
Tratament
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël tratament a l'é sintomàtich e a mira a preven-e la disidratassion:
- Idratassion: Bèive eva a pcite dòse, solussion reidratante oraj (esempi: SRO).
- Dieta blanda: Ris, pan bianch, banan-e (dieta BRAT). Evité làit, grass, e aliment iritant.
Fàrmach:
- Antiemétich për la nàusea (esempi: ondansetron).
- Probiòtich për arstabilì la flòra intestinal.
- Antibiòtich mach për infession batériche grave (esempi: ciprofloxacin).
Prevension
[modìfica | modifiché la sorgiss]Igien-e: Lavesse le man con savon apress ëd dovré ël bagn e prima ëd mangé.
Sicurëssa alimentar: Cusiné bin la carn, evité eva dubiosa.
Vacin: Esist ël vaccin contra ël Rotavirus për ij cit.
Complicassion
[modìfica | modifiché la sorgiss]Disidratassion greva: Necessità 'd ricòver ant l'ospidal.
Sìndrom emolìtico-uremica (SEU): Raira complicassion dle infession da E. coli.
Malassorbiment crònich: An cas ëd dann a la mucosa intestinal.
Cand consulté un médich
[modìfica | modifiché la sorgiss]Sintom ch'a duro pì ëd 7 di.
Presensa ëd sangh ant le merde o ël vòmit.
Segn ëd disidratassion greva.
Conclusion
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël mal dë stòmi a l'é na condission spantià ma generalment tratàbil. La prevension a l'é ciav.
Riferiment
[modìfica | modifiché la sorgiss]Organisassion Mondial ëd la Sanità (OMS). Tratament dla diarèa acìva.