Modernism

Ël modernism a l'é stàit un moviment cultural ch'a l'ha dominà j'art e la coltura ossidental da la fin dël sécol XIX fin-a a la mità dël sécol XX. A l'é caraterisà da na rompura con le forme tradissionaj e na serca 'd neuve espression për rapresenté la realtà moderna.

Definission

Ël modernism a peul esse definì 'me:

Un moviment cultural ch'a arfuda le convension tradissionaj
Na rispòsta a la modernità e a l'andustrialisassion
Na serca 'd neuve forme d'espression artìstica
Un fenòmen ch'a ambranca literatura, art, architetura e mùsica

Stòria

Orìgin

Ël modernism a l'ha soe rèis ant ël:

Impressionism e Post-impressionism (fin sécol XIX)
Simbolism an literatura
Art Nouveau an architetura e design

Svilup

An prinsipi dël sécol XX: Cubism, Espressionism, Futurism
An tra le doe guère: Surealism, Bauhaus
Dòp la Sconda Guèra Mondial: declin dël moviment

Caraterìstiche prinsipaj

Rompura con la tradission

Arfud dle régole académiche
Abandon dël realism e dla prospetiva tradissional
Serca 'd neuve forme d'espression

Atension a la forma

Sperimentassion con la strutura
Valorissassion dël process creator
Astrassion e semplificassion

Antërdissiplinarità

Anfluensa recìproca antra j'art
Colaborassion antra artista
Serca d'un lengagi universal

Modernism an j'art

Art visive

Pablo Picasso (1881-1973): cubism
Wassily Kandinsky (1866-1944): astrassionism
Henri Matisse (1869-1954): fauvism

Architetura

Le Corbusier (1887-1965): architetura moderna
Frank Lloyd Wright (1867-1959): architetura orgànica
Walter Gropius (1883-1969): Bauhaus

Literatura

James Joyce (1882-1941): "Ulisse"
Virginia Woolf (1882-1941): monòlogh interior
Franz Kafka (1883-1924): literatura assurda

Mùsica

Igor Stravinsky (1882-1971): "La sacrà dla prima"
Arnold Schoenberg (1874-1951): mùsica dodecafònica
Claude Debussy (1862-1918): impressionism musical

Moviment modernista

An Europa

Cubism: Fransa e Spagna
Futurism: Italia
Espressionism: Germania
Surealism: Fransa

An Àmerica

Tema sentraj

La crisi dla realtà

Dùbit an sla possibilità 'd rapresenté la realtà
Serca 'd neuve realtà interior
Framentassion dla vision dël mond

Ël temp e la memòria

Temp sogetiv e psicologich
Strutura nen linear dij racont
Atension a la memòria e a l'incossient

La sità moderna

Rapresentassion dl'ambient urban
Alienassion e solitùdin
Velocità e tecnologìa

Modernism e società

L'andustrialisassion

Anfluensa dla produssion ëd massa
Cambiament ant ij ritm ëd vita
Arlussion an sla tecnologìa

La guèra e la crisi

L'esperiensa dla Prima Guèra Mondial
Crisi dij valor tradissionaj
Serca 'd neuv ordin

La psicanalisi

Anfluensa ëd Sigmund Freud (1856-1939)
Esplorassion dl'incossient
Atension a la sessualità

Crìtiche

Elitism

Art difìcil e inacessìbil
Separassion dal pùblich general
Linguagi crìptich

Pèrdita dël significà

Ecess ëd formalism
Negassion dël contnù
Astrassion ecessiva

Arfud dla belëssa

Arnunsia a l'armonìa
Valorissassion dël brut
Trasgression për la trasgression

Eredità

Anfluensa an l'art contemporania

Postmodernism com reassion
Continuassion djë speriment
Revitalisassion dle técniche moderniste

An la coltura 'd massa

Anfluensa ant la publicità
Ispirassion për ël design
Presensa ant ij media

Ant l'educassion artìstica

Métod ëd insegnament
Valorissassion dlë speriment
Antërdissiplinarità

Vëdde 'dcò

Bibliografìa

Bradbury, M., Modernism: 1890-1930, 1976
Calinescu, M., Le cinq face de la modernité, 1987
Eysteinsson, A., The Concept of Modernism, 1990