Naturalism (filosofìa)

John Dewey, esponent amportant dël naturalism filosòfich

Ël naturalism a l'é na posission filosòfica ch'a fortiss che tut lòn ch'a esist a l'é part dla natura e a peul esse studià con ij métod dle siense naturaj. A arfuda l'esistensa 'd realtà dzornaturaj o trassendent e a sosten che la filosofìa a dev continué la siensa.

Definission

Ël naturalism a peul esse definì 'me:

• La chërdensa che la realtà a l'é fàita mach ëd natura e 'd còse naturaj
• N'aprossimassion filosòfica ch'a arfuda ël dzornatural
• La posission che la filosofìa a dev esse continuassion dla siensa
• Na vision dël mond ch'a aceta mach le spiegassion sientìfiche

Stòria

Antichità

• Presocràtich: Talete, Anassimànder, Demòcrit
• Aristòtil: studi dla natura e soe cause
• Epicur: atomism e materialism

Età moderna

• Baruch Spinoza (1632-1677): naturalism e panteism
• David Hume (1711-1776): naturalism an epistemologìa
• John Locke (1632-1704): empirism e studi dla natura uman-a

Sécol XX

• John Dewey (1859-1952): naturalism an educassion e filosofìa
• W.V.O. Quine (1908-2000): naturalism epistemològich
• Ruth Millikan (1933-): naturalism an filosofìa dla ment

Forme 'd naturalism

Naturalism metafìsich

• Afirmassion che la realtà a l'é mach natura
• Arfud dle sostanse spirituaj o dzornaturaj
• Materialism com posission fondamental

Naturalism metodològich

• Strategia d'anvestigassion basà an sla siensa
• Arfud dle spiegassion nen sientìfiche
• Continuassion dël métod sientìfich an filosofìa

Naturalism epistemològich

• La conossensa a l'é un fenòmen natural
• Studi dla conossensa con métod sientìfich
• Arfud dla conossensa a priori

Prinsipi fondamentaj

Continuità

• Continuità antra siensa e filosofìa
• Gnun saut qualitativ antra natura e coltura
• L'òm a l'é part integral dla natura

Arfud dël dzornatural

• Gnun-e fòrse o esse dzornaturaj
• Spiegassion mach an termo 'd cause naturaj
• Arfud dij miràcoj e dël trassendent

Métod sientìfich

• La siensa a l'é l'ùnich métod ëd conossensa fidàbil
• Filosofìa com estension dla siensa
• Verìfica empìrica com criteri

Aree d'aplicassion

Filosofìa dla ment

• La ment a l'é un fenòmen natural
• Redussion dij process mentaj a process cerebraj
• Studi dël servel com base dla cossiensa

Ética natural

• Fondament natural dla moral
• Studi dij comportament moraj com fenòmen naturaj
• Evolussion e base biològiche dl'etica

Epistemologìa

• La conossensa com prodòt dl'evolussion
• Studi naturaj ëd le capacità cognitive
• Base biològiche dël rasonament

Autor amportant

John Dewey

• Naturalism an educassion
• Esperiensa com fondament dla conossensa
• Continuità antra siensa e vita quotidian-a

W.V.O. Quine

• "Epistemologìa naturalisà"
• Crìtica dla distinsion analìtich-sintétich
• La filosofìa com part dla siensa

David Hume

• Naturalism an epistemologìa
• Studi dla natura uman-a
• Arfud dle conossense a priori

Argument a favor

Sucess dla siensa

• Progress sientìfich impressionant
• Spiegassion unificà dij fenòmen
• Eficassia preditiva

Coerensa

• Vision unificà dël mond
• Eliminassion dle contradission
• Sistema filosòfich coerent

Semplicità

• Spiegassion econòmiche
• Eliminassion dj'entità inùtij
• Prinsipi ëd parsimonia

Crìtiche

Ël problema dla cossiensa

• Difìcoltà dë spieghé la cossiensa sogetiva
• "Qualia" e speriensa prima-përson-a
• Gap esplicativ antra servel e ment

La natura dij valor

• Difìcoltà ëd fondé ij valor ant na realtà purament natural
• Problema dl'esse e dël dovèj esse
• Redussion dij valor a fàit naturaj

Lìmit dla siensa

• Buté an discussion la possibilità 'd na siensa completa
• Esistensa 'd problema filosòfich iriducìbij
• Necessità d'aprossimassion complementar

Naturalism contemporani =

Naturalism biològich

• Anfluensa dl'evolussion darwinian-a
• Studi dij comportament uman com prodòt dl'evolussion
• Base biològiche dla società

Naturalism an filosofìa dla siensa

• Filosofìa ch'a colàbora con le neuro-siense
• Studi natural dij process cognitiv
• Anàlisi sientìfica dla ment

Naturalism social

• Studi dle società com sistema naturaj
• Anfluensa dij fator ambientaj e biològich
• Continuità antra natura e coltura

Confront con àutre posission

Vs. supernaturalism

• Naturalism: mach la natura
• Supernaturalism: realtà dzornaturaj
• Debat an sj'orìgin e 'l significà

Vs. dualism

• Naturalism: monism material
• Dualism: ment e materia separà
• Problema dla relassion ment-còrp

Vs. idealism

• Naturalism: primà dla materia
• Idealism: primà dla ment o dle ideje
• Debat metafìsich fondamental

Anfluensa

An siensa

• Guida l'arserca sientìfica
• Fondament dël métod sientìfich
• Aspirassion për jë studi interdissiplinar

An educassion

• Métod d'ansegnament basà an sl'esperiensa
• Educassion sientìfica e laica
• Valorisassion dël métod sperimental

An società

• Vision secolar dël mond
• Promossion dël pensé sientìfich
• Influensa an sla polìtica e l'ética

Eredità

Ël naturalism a l'ha contribuì a:

• L'afirmassion dël métod sientìfich
• La secolarisassion dla società
• Lë svilup d'aprossimassion interdissiplinar
• La crìtica dle superstission e dle credense dzornaturaj

Vëdde 'dcò

• Materialism
• Empirism
• Sientism
• Filosofìa dla siensa
• Evolussionism

Bibliografìa

• Dewey, J., Esperiensa e natura, 1925
• Quine, W.V.O., A l'arserca dla vrità, 1990
• Millikan, R.G., Làngue, pensé e àutri fenòmen biologich, 1984