Nav amiraja

Na nav amiraja a l'é na nav da guèra ch'a serv coma nav ofissial d'amiraj comandant ëd na flòta o na division naval. An costa nav a-i é 'l quartié general mòbil dl'amiraj e sò echipagi 'd stat magior. A l'é dovrà për coordiné j'operassion ëd vàire unità, për lë scondiment ëd l'amiraj e tanme sènter për le comunicassion e 'l processament ëd j'anformassion.

Stòria

L'usagi 'd na nav separà coma quartié general flotant a armonta a le flòte antiche e medieval. Durant l'età dle galere, l'amiraj a l'avìa soa nav përsonal, sovens motobin decorà e con banderòle distintive. Con l'evolussion dla guèra naval, la funsion ëd comand e contròl a l'é dventà sempe pì complicà e as sentìa 'l damanca dë spassi e 'd mojen aproprià.

Ant l'Età moderna, con l'ariv ëd le nav ëd linia, la nav amiraja a l'era sovens ël vassel pì gròss e potent ëd la formassion, përchè a dovìa esse an gré 'd soporté 'l feu nemis e 'd comandé la bataja. An costa época, la comunicassion a l'era fàita con dij segnaj ëd bandiere, ëd lus e, pì tard, con la telëgrafìa sensa fij.

Ant la Prima guèra mondial e dzortut ant la Sconda guèra mondial, con l'angrandisse dlë scondiment e la complessità dj'operassion, la nav amiraja a l'ha ciamà na dotassion amportanta 'd mojen ëd comunicassion, radar e 'd pòst për lë stat magior.

Al di d'ancheuj, na nav amiraja a peul esse 'n tipo particolar ëd nav, ciamà nav comand e contròl, o na nav da guèra normal (coma na pòrta-avion, un crosié o 'n crosié missilìstich), adatà con 'd potent sistema 'd comunicassion e 'd comand.

Fonsion e Caraterìstiche

Na nav amiraja moderna a deuv ofrì:

Spassi për lë stat magior: sale për riunion, ufissi e quarté për ofissiaj.
Sistema ëd comunicassion avansà: për manten-e 'l contat con la flòta, con ij comand a tèra e con j'àutre arme. A peulo comprende telëgrafìa, radio, satélit e sistema segret.
Sistema 'd processament d'anformassion: për analisé ij dat dël radar, dël sonar e dj'àutri sensor.
Facilità për lë scondiment: për pianifiché operassion complicà an temp real.
Capassità difensiva e ofensiva: për podèj soporté n'atach. An efet, për motiv ëd sigurëssa, la nav amiraja a l'é sovens na nav bin armà e proteta.

An vàire marin-e, la pòrta-avion a l'é 'dcò la nav amiraja dla flòta, përchè a l'ha già lë spassi e ij mojen për comandé na gròssa operassion aeronaval.

Esempi stòrich e modern

Esempi stòrich

HMS Victory: la nav amiraja dl'amiràj Horatio Nelson a la Bataja ëd Trafalgar (1805). A l'é conservà tanme nav museo a Portsmouth.
USS Indianapolis (CA-35): a l'ha portà ij component ëd la bomba atòmica a Tinian e a l'era la nav amiraja dël vice-amiraj Raymond Spruance.
IJN Yamato: la pì grand corassà mai costruì, a l'é servì 'me nav amiraja dla Flòta Combinà giaponèisa.

Esempi modern

Le pòrta-avion classe Nimitz american-e a son ëd sòlit le nav amiraje dij sò grop ëd colp.
Le crosié classe Ticonderoga a son dovrà 'me nav amiraja për le squadrije 'd crosié e 'd fregà.
La crosié porta-elicòter Giuseppe Garibaldi a l'ha servì 'me nav amiraja dla Marin-a Italian-a.
Le nav d'assàut anfinà classe Blue Ridge a son stàite progetà specificament për fé 'me nav comand për le flòte american-e.

Usagi an d'àutri contest

Ël concet ëd "nav amiraja" a l'é passà 'dcò al lengage comersial, andoa na compagnìa a ciama soa produssion o servissi pì amportant sò "prodòt amiraj". Ant l'aviassion, l'espression a peul arferisse a l'avion përsonal ëd comand ëd n'arma d'aria.

Vëdde 'dcò

Arferiment

Andrew Lambert, "Admirals: The Naval Commanders Who Made Britain Great" (2008), Faber & Faber
Norman Friedman, "U.S. Cruisers: An Illustrated Design History" (1984), Naval Institute Press

Ligam da fòra

Royal Navy Surface Fleet - Presentassion dla flòta surfassa britànica