Nav da guèra

Na nav da guèra a l'é na nav costruìa e armà për la guèra, përtinent a na marin-a militar. Le nav da guèra as diferensio da le nav mercantij përchè a son progetà për soporté dël dann e për dé 'd dan, e a l'han la prima fonsion ëd conquisté o difende 'l contròl dël mar, për ël traspòrt militar o për projeté la potensa militar a tèra.

Stòria

Le prime nav da guèra a armonto a l'antichità, con le galere armà con djë speron për sfondé le nav nemise, coma le trirem greche e le galere roman-e. Durant l'Età dla vela, le nav da guèra a j'ero dij grand vassej a vele con vàire pont ëd canon, coma le nav ëd linia e le fregà. L'artijerìa a bòrd a l'era l'arma prinsipal.

Con l'antrodussion dël motor a vapor e dl'assel ant l'Eutsent, a son comparì le corassà, le prime nav protegiùe da na blindadura d'assl. La tecnologìa a l'é andàita anans con la pòrta-avion, ch'a l'ha dominà ij mar ant la Sconda guèra mondial, e ij sot-marin modern, armà 'd torpédin e 'd mìssij.

Caraterìstiche

Tute le nav da guèra a condivido vàire caraterìstiche:

Progetassion militar: Strutura rinforsà për soporté dij colp e dle esplosion, spassi për l'armament e l'echipagi.
Armament: Canon, mìssij, torpédin, sistema ëd difèisa contra ij mìssij (CIWS), e për le nav pì gròsse, avion o elicòter.
Protession: Blindadura (an passà), sistema 'd contramisure eletròniche, difèisa contra torpédin.
Propulsion: Stòricaman a vele, peui a vapor, e al di d'ancheuj a turbin-a a gas, diesel o nuclear (për le nav pì gròsse e ij sot-marin).
Comunicassion e rilevament: Radar, sonar, sistema ëd comunicassion sicura për coordinesse con àutre unità.
Echipagi: Formà da 'd mariné e ofissiaj specialisà ant lë manovre, ant l'armament e ant la manutension dle nav.

Class ëd nav da guèra

Le nav da guèra a son classifià scond soa dimension, armament e ròl:

Nav surfassa

Pòrta-avion: Për projeté la potensa dl'aria an mar; a pòrto d'avion e elicòter.
Nav d'assàut anfibie: Për sbarché 'd trupe e 'd veìcoj a tèra.
Crosié: Nav motobin armà për ël patojament, la difèisa dle flòte e l'atach a tèra.
Crosié missilìstich: Sot-tipo 'd crosié specialisà ant ël lansi 'd mìssil.
Fregà: Nav ëd patojament, për ël combatiment anti-sot-marin e anti-avion.
Corsar: Nav cita për patojament costé e atach a bersaj mòbij.
Corsar missilìstich: Armà 'd mìssil për atach a distansa.
Nav da guèra an min-a: Specialisà ant ël pose e ël gavé min-e.

Sot-marin

Sot-marin d'atach: Për sërché e massé d'àutri sot-marin o nav surfassa.
Sot-marin portamìssil balìstich (SSBN): A pòrto 'd mìssil balìstich con testà nuclear për la dissuasion.
Sot-marin portamìssil da crosiera: A pòrto 'd mìssil da crosiera për bersaj a tèra o an mar.

Nav ausiliarie

A son nen progetà për ël combatiment, ma a dan apògg a la flòta:

Rifornidor navaj: Për fornì carburant, proviste e munission a j'àutre nav an mar.
Nav ospidal: Për cudì ij ferì.
Nav d'arserca e salvament.
Rimorchiador militar.

Nomenclatura

La pì part dle marine a deuvro 'd còdes për identifiché le nav, coma 'l prefix naval. Për esempi, ant la marin-a djë Stat Unì (US Navy), ël prefix USS a veul dì United States Ship. Ant la Marin-a Italian-a, ITS për Italian Ship (an italian: Nave). Le class ëd nav a son sovens nominà con la prima nav dla serie costruìa.

Rol modern

Al di d'ancheuj, le nav da guèra a l'han 'n ròl motobin versàtil:

Supremassìa naval: Controlé na zòna 'd mar.
Projession ëd potensa: Lansé atach contra bersaj a tèra con mìssil o avion.
Dësfèisa dle flòte: Protege 'd nav amiràje o 'd convòj.
Blòch navaj: Impedì la navigassion nemisa ant na zòna.
Traspòrt e sbarch ëd trupe.
Patojament costé e anti-piratarìa.

Vëdde 'dcò

Arferiment

Norman Friedman, "U.S. Warships: An Illustrated Design History" (1982-2006), Naval Institute Press}}
Robert Gardiner, "Conway's All the World's Fighting Ships" (1979-2006), Conway Maritime Press