Pess (aliment)

Pess com aliment a l'é la carn dij pess dovrà com aliment për l'òm. A l'é un-a dle sorgiss ëd protein-e pì antiche e spantià dël mond, apressià për sò savor e për ij benefissi a la salute.

Sòrt ëd pess

La carn dël pess as classìfica an:

Pess bianch (o màire): a l'ha pòch grass (men che 2%) e la carn a l'é bianca e sùita. Esempi: merluss, nasel, platëssa, trija.
Pess grass (o bleu): a l'ha grass antra 'l 5% e ël 20%, carn scura e savor intens. Esempi: sardin-a, sgombr, tonn, salmon, anguila.
Pess semigrass: a l'ha grass antra 'l 2% e 'l 5%. Esempi: orata, branzin, truta.

Valor nutrissional

La carn dël pess a l'é rica ëd:

Protein-e d'àuta qualità (tuti j'aminoàssid essensiaj).
Grass polinsàtur (Omega-3: EPA e DHA).
Vitamin-a D (particolarment ant ij pess grass).
Vitamin-a B12, iòdi, fòsfor, seleni.
Fer (men che ant la carn rossa).

Në studi dël 2021 a l'ha confermà che minca 100 g ëd pess consumà a la sman-a a riduv dël 5% l'arzigh ëd maladìa cardiovascolar.

Conservassion e freschëssa

Për arconòsse un pess fresch, a venta controlé:

J'euj: a devo esse lusent, sporzent e bombà.
Le branchie: a deuvo esse ross viv (nen maròn).
La carn: a deuv esse elàstica e torné a soa forma con la pression.
L'odor: a deuv esse doss e marin, nen pùtrid.

Ël pess as conserva an frigo për 1-2 di, o congelà për vàire mèis. La congelassion a massa ij parassita (com l'anisakis).

Cotura

Ël pess as peul cheuse an vàire manere:

Al vapor (për manten-e le proprietà nutrissionaj).
A la piastra (për ij filet).
Al forn (për ij pess antregh).
Fricassà (dzortut ij pess cit, com le trije).
Crù (sot forma 'd sashimi, mach se surgelà prima).

An Piemont

An Piemont, region sensa sboch al mar, ël pess a l'é tradissionalment surgelà o conservà (sot sal, sot euli o a scàtola). La pësca a l'é praticà ant ij lagh (lagh Magior, lagh d'Òrta, lagh ëd Vich) e ant ij fium (Pò, Tani). Le specie pì comune ant la pësca sportiva a son: luss, pèrsich, quajastr, barb, carpa, e truta.