Pess (anlevament)
L'anlevament dij pess a l'é la branca dl'aquacoltura ch'a s'òcupa dl'anlevament dij pess d'eva dossa an ambient controlà (vasche, lagh, fium) . A l'é n'atività antica, documentà già dij Roman e dle civilisassion asiàtiche, ma an Piemont a l'é dësvlupasse dzortut a la fin dël Sessent e dël Setsent con la costrussion ëd paschere e lagh artifissiaj .
Specie anlevà
[modìfica | modifiché la sorgiss]Le specie pì comune an Piemont a son :
- Truta iridea (Oncorhynchus mykiss): la pì spantià, con carn dossa e color groson.
- Truta fario (Salmo trutta fario): specie autòctona, pì savorìa e adata a la pësca sportiva .
- Salmerin (Salvelinus fontinalis): carn delicà e color viv.
- Storion (Acipenser spp.): anlevà për ël cavial (perle dë storion) .
- Anguila (Anguilla anguilla): un temp comun, ancheuj an arzigh d'estinsion për la pësca e l'inquinament.
- Carpa (Cyprinus carpio) e luss (Esox lucius) .
Técniche d'anlevament
[modìfica | modifiché la sorgiss]L'anlevament dij pess a peul esse:
- Estensiv: ant lagh o paschere naturaj, con bassa densità e aliment natural.
- Intensiv: an vasche 'd ciman o plàstica, con ricambi d'eva costant e mangim industrial .
- Sistem a fluss continuà: l'eva a riva da sorgiva o torent e a ven nen riciclà; a l'é 'l pì comun për la truta .
- Sistem a ricìrcol: l'eva a l'é filtrà e reciclà, për ridùe l'ampat ambiental.
La qualità dl'eva a l'é essensial: la temperadura a dev esse antra 10 e 16°C për le specie d'eva frèida, e l'ossìgen a dev esse àut .
Cicl ëd vita
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Reprodussion: an stabiliment itiogénich as fecondo j'euv artifissialment.
- Cova: j'euv a son an coatà con eva corenta fin-a a la s-ciodùa (2-4 sman-e).
- Anlevament dij giovo (avanòt'): alimentà con mangim fin.
- Ingrass: ij pess a son trasferì an vasche pì grande e alimentà fin-a a rivé al pèis comersial (250-500 g për la truta).
- Macelassion: ij pess a son massà con scòssa elétrica o anestétich për evité la sofeensa.
Prodòt e trasformassion
[modìfica | modifiché la sorgiss]La carn dij pess a l'é vendùa frësca, congelà, o trasformà an :
- Filet afumicà (con process ëd 52 ore a frèid) .
- paté, ragù .
- Perle dë storion (cavial) e botarga ëd truta .
An Piemont
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël Piemont a l'é la prima region italian-a për l'anlevament dle trote d'eva frèida, con vàire asiende famijar an provincia ëd Coni e provincia ëd Turin . J'asiende pì avosà a son:
- Azienda Agricola Canale Cavour (Cental) .
- Società Agricola San Biagio (Mondvì) .
- Agritruta (San Biagio, Mondvì) .
La region a l'ha sostnù l'aquacoltura con fond europé (DOCUP 2000-2006) për modernisé le struture e promòve ij prodòt locaj .
Legislassion
[modìfica | modifiché la sorgiss]L'anlevament dij pess a l'é regolà da:
- Regolament (CE) 2792/1999 për l'aquacoltura .
- Decret legislativ 152/2006 (TUA) për la qualità d'eva.
- Regolament (UE) 2016/429 (Animal Health Law) për la salute dj'animaj.