Positivism lògich

Ël positivism lògich (conossù 'dcò coma neopositivism o empirism lògich) a l'é stàit un moviment filosòfich ch'a l'é dësvlupasse ant j'agn 1920-1930, dzortut an Euròpa sentral. A l'é stàit caraterisà da soa arfuda dla metafìsica e da soa ènfasi an sla verificassion empìrica coma criteri ëd significà.

Definission

Ël positivism lògich a peul esse definì 'me:

Un moviment filosòfich ch'a uniss l'empirism con la lògica moderna
Na filosofìa ch'a arfuda le proposission metafìsiche com sensa significà
Un programa ch'a veul unifiché tute le siense ant un sol lengagi sientìfich
N'aprossimassion ch'a fortiss che mach le assion verificàbij empiricament a son significative

Stòria

Orìgin

Ël positivism lògich a l'ha soe rèis ant ël:

Positivism d'Auguste Comte (1798-1857)
Empirism britànich ëd David Hume (1711-1776)
Svilup dla lògica matemàtica con Gottlob Frege (1848-1925) e Bertrand Russell (1872-1970)

Ël Cìrcol ëd Vien-a

Formasse dël 1922 sota la guida ëd Moritz Schlick (1882-1936):

Rudolf Carnap (1891-1970): esponent prinsipal
Otto Neurath (1882-1945): programa d'unificassion dle siense
Herbert Feigl (1902-1988): contribù an filosofìa dla siensa

Difusion e evolussion

Cìrcol ëd Berlin: Hans Reichenbach (1891-1953)
Anfluensa an América: Willard Van Orman Quine (1908-2000)
Declin dòp la Sconda Guèra Mondial

Prinsipi fondamentaj

Ël prinsipi ëd verificassion

Na proposission a l'ha significà mach s'a peul esse verificà empiricament
Le assion metafìsiche, étiche e estétiche a son sensa significà cognitiv
Distinsion antra problema empìrich e problema ëd significà

L'unità dla siensa

Tute le siense a deuvo esse unificà an un sol lengagi
Ël lengagi ideal a l'é col dla fìsica
Redussion ëd tute le dissiplin-e a la fìsica

La lògica com utiss

Usagi dla lògica moderna për l'anàlisi dël lengagi
Clarificassion dij concet sientìfich
Eliminassion dle confusion linguìstiche

Tesi prinsipaj

Crìtica dla metafìsica

Le question metafìsiche a son ëd pseudo-problema
Ij dissident metafìsich a son veujd ëd significà cognitiv
La filosofìa a deuv esse anàlisi dël lengagi

La filosofìa com anàlisi

La filosofìa a l'é n'atività d'anàlisi dël lengagi
A dev clarifiché ij concet sientìfich
A l'é distinta da la siensa

L'empirism radical

Tuta la conossensa a ven da l'esperiensa sensorial
Arfud dle vrità a priori sintétiche
La matemàtica a l'é analìtica

Autor amportant

Esponent prinsipal

Moritz Schlick (1882-1936)
Rudolf Carnap (1891-1970)
Otto Neurath (1882-1945)
Herbert Feigl (1902-1988)

Anfluensa amportanta

Ludwig Wittgenstein (1889-1951): Tractatus Logico-Philosophicus
Karl Popper (1902-1994): critica e faussificassionism
A.J. Ayer (1910-1989): difusion an Gran Brëtagna

Euvre fondamentaj

La strutura lògica dël mond ëd Rudolf Carnap (1928)
Lengagi, verità e logica ëd A.J. Ayer (1936)
L'unità dla siensa ëd Otto Neurath (1932)

Problema e crìtiche

Ël problema dël prinsipi ëd verificassion

Ël prinsipi midem a peul nen esse verificà empiricament
A smija esse autodichiarant
A men-a a un regress infinì

La natura dle proposission matemàtiche

Le proposission matemàtiche a son verificàbij?
A son analìtiche o sintétiche?
Lë stat dla lògica

Le proposission étiche e estétiche

A son veraman sensa significà cognitiv?
Coma a peulo esse valutà?
Redussionism ecessiv

Anfluensa

Ant la filosofìa dla siensa

Anàlisi dël lengagi sientìfich
Critéri ëd demarcassion
Svilup dël concet ëd spiegassion sientìfica

Ant la semàntica

Teorìa dël significà
Distinsion antra sintassi e semàntica
Studi dle condission ëd verità

Ant l'inteligensa artifissial

Formalissassion dël savèj
Raprësentassion dla conossensa
Svilup dij lengagi formaj

Eredità contemporania

Malgré soe dificoltà, ël positivismo lògich a l'ha lassà:

N'anfluensa duratura an filosofìa dla siensa
L'amportansa dl'anàlisi dël lengagi
La necessità ëd precisassion e rigor
La valorisassion dl'empirism

Vëdde 'dcò

Bibliografìa

Carnap, R., La strutura lògica dël mond, 1928
Ayer, A.J., Lengagi, verità e logica, 1936
Neurath, O., L'unità dla siensa, 1932