Purificassion ëd l'eva

Purificassion ëd l'eva a l'é l'ansema dij process fìsich, chìmich e biològich ch'a servo a gavé j'anquinant da l'eva për rendla adata a n'usagi specìfich, com l'alimentassion uman-a (eva da bèive), l'usagi industrial, médich o agrìcol. A l'é diferenta dal tratament eve dë scàrich, ch'a trata j'eve già dovrà për smon-e via jë scàrich.

Stòria

Anans dl'era moderna, la purificassion ëd l'eva as fasìa con sistema sempi: fé bèive l'eva dij fium, ëd le risorzive o dij poss. Ij Roman a l'han dësvlupà j'aquadòt për porté eva polida da le montagne, e a dovravo la decantassion ant le cisterne. Ant l'Età 'd Mes, as fasìa pòch tratament e l'eva a l'era soens anquinà, con conseguent epidemie. Dël sécol XIX, con la teoria dij germ (Louis Pasteur, Robert Koch), a l'é capisse l'amportansa ëd purifiché l'eva. Dël 1854, John Snow a l'ha dimostrà che 'l colera as trasmetìa con l'eva anquinà. Da antlora, a son spantiasse le técniche ëd filtrassion e disinfession. Ancheuj, la purificassion a l'é n'atività essensial për la salute pùblica.

Sòrt ëd process ëd purificassion

La purificassion as peul fé con vàire técniche, combinà an tra 'd lor:

Process fìsich

A gavo le partissele sòlide e ij microorganism sensa dovré chìmica.

Filtrassion: l'eva a passa travers un mojen poros (sabia, carbon ativ, membran-e) ch'a ten le partissele.
Sedimentassion: l'eva a resta ferma ant na vasca, e le partissele pì greve a van al fond.
Decantassion: smijanta a la sedimentassion, ma con gionta ëd coagulant për fé angrumé le partissele fine.
Distilassion: l'eva a l'é fàita beuje, e 'l vapor a l'é peui condensà, an lassand andaré ij saj e j'àutr anquinant.
Osmosi inversa: l'eva a l'é forsà a passé travers na membrana semi-permeàbil, ch'a ten le partissele e ij saj.

Process chìmich

A deuvro sostanse chìmiche për neutralisé o gavé j'anquinant.

Clorassion: gionta ëd clòr o ipoclorit për massé ij microorganism (disinfession).
Osonisassion: gionta d'oson, un gas ch'a massa ij microorganism e a dësbela j'anquinant.
Floculassion: gionta ëd coagulant (com solfà d'alumini) për fé angrumé le partissele fin-e e peui feje decanté.
Scambi iònich: l'eva a passa travers na resin-a ch'a gava jë ion (com ël caussi për otnì eva dossa).

Process biològich

A deuvro microorganism për dësblé la sostansa orgànica.

Filtrassion lenta an sla sabia: l'eva a passa pian travers un let ëd sabia, andoa 'n film batérich a consuma j'anquinant.
Lagunagi: l'eva a resta për vàire di an lagun-a con piante e microorganism ch'a la purìfico.

Process combinà

An pràtica, la purificassion për l'alimentassion uman-a a deuvra soens na combinassion ëd process. Për esempi:

Pretratament: grijatura e dissabiatura (fìsich).
Coagulassion e floculassion (chìmich).
Sedimentassion (fìsich).
Filtrassion an sël carbon ativ (fìsich).
Disinfession con clòr o UV (chìmich).

Purificassion ëd l'eva ant la ca

A-i son vàire sistema për purifiché l'eva a livel doméstich:

Filtr a carbon ativ: për mejoré 'l savor e gavé chèich anquinant.
Osmosi inversa: sistema ëd la cusin-a, për otenì eva dossa.
Beuj: fé beuje l'eva për almanch 1 minut a massa tùit ij microorganism.
Pastilie ëd clòr: për disinfeté l'eva an situassion d'emergensa.
Filtr a surfassa: com ij filtr Brita, ch'a deuvro resin-a e carbon ativ.

Amportansa për la salute

La purificassion ëd l'eva a l'é essensial për preven-e le maladìe ìdriche, com colera, tif, dissenteria, epatite A, pòlio. L'Organisassion Mondial dla Sanità a stima che 2,2 miliard ëd përson-e a l'han pa l'acess a eva da bèive sigura. La mancansa d'eva polida a l'é un-a dle prinsipaj càuse ëd mortalità ant ij pais an via dësvlup.

Purificassion ëd l'eva an Piemont

An Piemont, l'eva da bèive a l'é fornìa da vàire gestor, dzortut SMAT (Società Metropolitana Acque Torino) e Acea (për j'àutre zòne). L'eva a ven da sorgiss, poss e fium, e a l'é tratà ant ij depurator për rendla sigura. L'eva ëd Turin a l'é considerà un-a dle pì bon-e d'Italia. La Region Piemont a contròla la qualità con d'anàlisi regolar.

Vardé ëdcò