Quarté

Quarté ëd Turin

Un quarté a l'é na ripartission ëd na comun-a ch'a l'é diferenta për custion topogràfiche, geogràfiche, stòriche o étniche.

Stòria

Mapa ëd na tìpica castrum. 2: decuman, 3: card; coste doe strà a batìo ij prim quarté

Costa ripartission a armonta ai Roman, quand lor sità e castrum a j'ero spartì da doe strà ciamà card e decuman, ch'a batìo un trabat ëd 4 zòne dantorn a le strà.

Meinagi dla sità

An Italia, Fransa e la part pi granda dij Paìs europèo, ij quarté a l'han nen na fonsion ëd meinagi, ma an paìs coma Cin-a, Stat Unì d'América e Canadà a son dovrà ant le gròsse sità për ël meinagi e a peulo batì lej local.

Tipologìe 'd quarté

Ij quarté a peulo esse separà da la rason për la qual a son dëssernù da l'avans dla sità:

• Funsion: visadì qual a l'é l'atività caraterisant dël quarté:
  • Residensial o quarté aut: un quarté andoa a vivo le përson-e pi riche.
  • Popolar o quarté bass: un quarté andoa a vivo le përson-e men riche.
  • Dormitòri: un quarté an periferìa, andoa a-i son pa tante boteghe o servissi, ma mach ca për ij travajòt dle industrie vzin-e.
  • Comersial: un quarté andoa a-i son pi asiende comersial, soens a l'é piassà ant ël sènter.
  • Industrial: un quarté, soens an periferìa, andoa a-i son pi industrie e asiende produtive, a l'é leugn da zòne motobin abità përché le industrie a batisso rabel e antossiament.
  • Portual: un quarté dantorn al pòrt, ch'a anfluensa la vita e lë stil dël quarté.
• Geografìa: un quarté separà da l'avans dla sità da finagi naturaj, coma ij fium (Trastevere a Roma).
• Stòria: un quarté nàit o dësvlupà ant n'era diferenta da cola dl'avans dla sità (Quadrilàter Roman).
• Etnìa: un quarté ch'a logia na comunità diferenta da cola dl'avans dla sità o dlë Stat (Chinatown, Little Italy).

Quarté particolar e sìmil

• Casba: sitadela fortificà ant la sità, tìpica dël Maghreb.
• Ghet: na zòna abità da n'etnìa diferenta da cola magioritaria dl'avans dla sità, an fasson volontari o pa.
• Isolà: un ansem ëd palass limità da strà.
• Rion: a vire a l'é un sinònim ëd quarté, ma a Roma a son le ripartission drinta ai Mur Aurelian, donch ij pi antich.
• Borgh: a peul esse n'abità rural ma 'dcò n'espansion dla sità fòra da la bastìa.
• Borgià: na zòna rural vzin-a a la sità con pòche ca e a tradission agrìcola.
• Quarté a lus rosse: zòne dla sità andoa la prostitussion a l'é normal e regolamentà.
• Sesté: ël corispondent dël quarté ma se a l'orìgin a j'ero 6 e pa 4 le ripartission dla sità, com a Venessia.
• Tersé: ël corispondent dël quarté ma se a l'orìgin a j'ero 3 e pa 4 le ripartission dla sità, spantià an diferente sità dl'Umbria.
• Contrà: Sinònim ëd rion, dovrà an sità coma Sien-a.