Relativism
Ël relativism a l'é na posission filosòfica ch'a fortiss che le vrità, ij valor e le norme a son pa assolùe ma a dipendo dal contest, da la coltura o da la përspetiva andividual. A nega l'esistensa 'd criter universaj e ogetiv për giudiché.
Definission
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël relativism a peul esse definì 'me:
- La chërdensa che le vrità e ij valor a sio relativ al contest
- La negassion d'ogetività assolùa an camp moral, epistemològich o cultural
- N'aprossimassion ch'a fortiss che tute le përspetive a son igualment vàlide
- La posission che gnun pont ëd vista a peul ciamesse superior a j'àutri
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]Antichità
[modìfica | modifiché la sorgiss]Età moderna
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Michel de Montaigne (1533-1592): relativism cultural
- David Hume (1711-1776): sentimentalism moral
- Immanuel Kant (1724-1804): distinsion antra fenòmen e nòmen
Sécol XX
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Antropologìa cultural: Franz Boas, Ruth Benedict
- Postmodernism: crìtica dle metanarassion
- Filosofìa dla siensa: Thomas Kuhn e ij paradigma
Forme 'd relativism
[modìfica | modifiché la sorgiss]Relativism epistemològich
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Negassion ëd vrità universal e ogetive
- La conossensa a dipend dal contest stòrich o cultural
- Tute le pretèise ëd vrità a son relative a na përspetiva
Relativism moral
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Gnun valor moral assolù o universal
- Le norme étiche a dipendo da la coltura o da la società
- Impossibilità 'd giudiché le moraj d'àutre colture
Relativism cultural
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Tute le colture a son igualmente vàlide
- Impossibilità 'd giudiché le costume d'àutre società
- Rispet assolù për la diversità cultural
Relativism linguìstich
[modìfica | modifiché la sorgiss]- La strutura d'un lengagi a anfluensa la manera 'd pensé
- Ipòtesi Sapir-Whorf
- Diferense ant le categorisassion dël real
Argument prinsipaj
[modìfica | modifiché la sorgiss]La diversità cultural
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Esistensa 'd moral e costume diverse ant le società
- Mancansa d'un consens universal an sjë standard étich
- Evidensa empìrica dla variabilità
La determinassion stòrica
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Le vrità e ij valor a cambio ant ël temp
- Dipendensa dal contest stòrich
- Impossibilità 'd trové standard etern
La situassion dël soget
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Tute le conossense a parto da na përspetiva particolar
- Impossibilità 'd na vista da gnun-e part
- Limitassion ëd la condission uman-a
Autor amportant
[modìfica | modifiché la sorgiss]Protàgora
[modìfica | modifiché la sorgiss]- "L'òm a l'é la mzura ëd tute le còse"
- Enfasi an sla përspetiva andividual
- Precursor dël relativism epistemològich
Franz Boas
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Pare dl'antropologìa moderna american-a
- Arfud dël evolussionism cultural
- Enfasi an sla comprension dal intern
Thomas Kuhn
[modìfica | modifiché la sorgiss]- "La strutura dle arvolussion sientìfiche"
- Paradigma e incomensurabilità
- Relativism an filosofìa dla siensa
Problema e crìtiche
[modìfica | modifiché la sorgiss]Auto-contradission
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Ël relativism a fortiss na vrità assolùa an negand le vrità assolùe
- "Tut a l'é relativ" a smija esse n'afirmassion assolùa
- Problema lògich dël relativism radical
Impossibilità 'd crìtica
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Gnun fondament për critiché le pràtiche inùmane
- Arzigh ëd toleransa ecessiva
- Problema dij drit uman universaj
Paràlisi moral
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Impossibilità 'd pijé decision étiche
- Assensa 'd guida për l'assion
- Arzigh ëd passività
Ecess ëd dubi
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Bté an discussion minca afirmassion
- Difìcil fondé na conossensa sòlida
- Perìcol dë setissim radical
Aplicassion
[modìfica | modifiché la sorgiss]Antropologìa
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Métod etnogràfich
- Comprension dal intern dle colture
- Arfud d'etnocentrism
Educassion multicultural
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Rispet për le diversità
- Ansegnament sensa pregiudissi
- Valorissassion dle përspetive diverse
Dirit internassional
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Balansi antra universalism e relativism cultural
- Problema dij drit uman
- Tension antra norme global e costume locaj
Relativism contemporani
[modìfica | modifiché la sorgiss]Postmodernism
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Crìtica dle metanarassion
- Valorissassion dle narassion locaj
- Arfud d'ogetività assolùa
Studi cultural
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Anàlisi dle relassion ëd podèj
- Decostrussion djë standard
- Atension a le minoranse
Globalisassion
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Tension antra omogeneisassion e diversità
- Debat an sjë standard universaj
- Crisi dj'identità locaj
Arspòste a le crìtiche
[modìfica | modifiché la sorgiss]Relativism moderà
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Acetassion ëd chèich standard universal
- Balansi antra diversità e nòrme comun-e
- Arfud dël relativism radical
Pluralism
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Acetassion ëd përspetive mùltiple
- Possibilità 'd diàlogh antra posission diverse
- Arfud dël monism
Contestualism
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Giudissi basà an sël contest
- Flessibilità ant l'aplicassion dij prinsipi
- Atension a le circostanse specìfiche
Amportansa e anfluensa
[modìfica | modifiché la sorgiss]An filosofìa
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Debat continuà an epistemologìa e ética
- Anfluensa an sël postmodernism
- Contribù a la crìtica dël fondamentalism
An siensa social
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Métod d'anvestigassion
- Atension a la contestualità
- Crìtica dle generalisassion ecessive
Ant la società
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Promossion dla toleransa
- Rispet për la diversità
- Difèisa dle minoranse
Vëdde 'dcò
[modìfica | modifiché la sorgiss]Arferiment
[modìfica | modifiché la sorgiss]Bibliografìa
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Kuhn, T.S., La Strutura dle Arvolussion Sientìfiche, 1962
- Benedict, R., Ij gëj ëd la coltura, 1934
- Williams, B., Ël relativism moraj, 1972