Saturn V
Ël Saturn V a l'é stàit un lansator super-pesant american, dovrà da la NASA për ël programa Apollo e për mandé j'astronàuta an sla Lun-a. A l'é stàit progetà e costruì sota la diression ël Wernher von Braun e 'd soa echip al Sénter Spassial Marshall an Alabama. Con na autëssa ëd 110,6 méter e un diàmeter ëd 10,1 méter, a l'é ancora ancheuj ël lansator pì àut e potent ch'a l'abia mai volà.
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël Saturn V a l'é nassù da la necessità ëd porté an òrbita e peui anvers la Lun-a na navissela gròssa com ël mòdul lunar e 'l mòdul ëd comand. Sò prim vòl (Apollo 4) a l'é stàit dël 1967 e sò ùltim dël 1973 për lansé la stassion Skylab. A l'ha volà 13 vire, con mach doi problema: durant l'Apollo 6 e l'Apollo 13 (ma an st'ùltim cas a l'é tratasse 'd n'esplosion ant un serbatòj d'ossìgen ëd la navissela, nen dël lansator).
La mission pì famosa a l'é stàita l'Apollo 11 dël 1969, ch'a l'ha mandà j'astronàuta Neil Armstrong, Buzz Aldrin e Michael Collins vers la Lun-a.
Caraterìstiche técniche
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël Saturn V a l'avìa tre stadi:
- Prim stadi (S-IC): a l'avìa sinch motor F-1, ch'a brusavo kerosen e ossìgen liquid. A produvìa na spinta total ëd 35.100 kN e a travajava për apopré 2 minute e mesa.
- Second stadi (S-II): a l'avìa sinch motor J-2, ch'a brusavo idrògen liquid e ossìgen liquid. A travajava për 6 minute.
- Ters stadi (S-IVB): a l'avìa 'n motor J-2 (cangià për podèj esse riavià). A l'é stàit dovrà për buté la navissela ant l'òrbita e peui për deje la spinta vers la Lun-a.
La capacità dël Saturn V a l'era ëd porté apopré 50 tonelà anvers la Lun-a.
Fin dël programa
[modìfica | modifiché la sorgiss]La produssion dël Saturn V a l'é finìa dòp la mission Apollo 17. Ij motor a son ëstàit dovrà për ël programa Space Shuttle e për d'àutri proget, ma la fusëtta midema a l'é mai pì stàita dovrà. Ancheuj, a son esponùe quàiche còpie (dzortut prim e ters stadi) an dij musé, com ël Sénter Spassial Johnson an Texas e 'l Sénter Spassial Kennedy an Florida.