Scala mòbil
Na scala mòbila (o scala automàtica) a l'é un sistema 'd trasport ch'a consist ëd na caden-a dë scalin mòbij ch'a së spòsto an continuassion për përmëtte a le përson-e 'd monté o calé tra doi livej diferent, sensa andé a pe. A l'é motobin dovrà ant le stassion ëd metropolitan-a, j'aeropòrt, ij sentr comersiaj e j'edifissi pùblich.
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]L'invension dla scala mòbila a armonta a la fin dël sécol ch'a fa XIX. Ël prim model funsional a l'é stàit patentà dël 1892 da l'inventor american Jesse W. Reno, e a l'era un "nastr mòbila anclinà" ch'a smiava a un tapis roulant con d'element trasversaj. Ël prim esemplar pùblich a l'é stàit instalà al mòl ëd Coney Island (New York) dël 1896.
Dël 1899, l'amprenditor Charles Seeberger, an colaborassion con la companìa Otis Elevator Company, a l'ha dësvlupà un disègn mejor. Cost disegn a l'é stàit presentà a l'Esposission Universal ëd Paris dël 1900, andoa a l'ha otnù un gròss sucess e a l'ha fàit conòsse la neuva anvension a tut ël mond.
Component prinsipaj
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Caden-a mòbila dë scalin: tuti jë scalin a son colegà an na caden-a sensa fin ch'a l'é tirà da 'n sistema ëd trassion.
- Strutura portanta (truss): na strutura d'assel ch'a conten tùit ij component e a dà na rigidità.
- Sistema ëd trassion: un o pì motor elétrich ch'a fa andé la caden-a dë scalin.
- Guide 'd la caden-a: ëd bare o 'd guide ch'a guido ël moviment djë scalin ant ël percors.
- Coriman e pian da monté/calé: la part fissa anté che le përson-e a monto e a calo.
- Manighëtta mòbila: na banda mòbila sincronisà con ël moviment djë scalin, ch'a serv për ten-se.
- Panèj ëd contròl: boton për l'utilisassion e 'l contròl da part dël përsonal.
Sòrt dë scale mòbij
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Scala mòbila drita: a l'ha un sol ram anclinà.
- Scala mòbila a forma 'd paràbola: a l'ha na curva ant ël pian orisontal, për adatesse a djë spassi architeturaj limità.
- Scala mòbila spiral: (pòco comun) con na strutura a spiral.
- Scala mòbila multifase: a colega pì 'd doi livej sensa intërcambi.
Vantagi
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Traspòrt continuà: a përmëtt un fluss costant ëd përson-e.
- Acessibilità: a facìlita 'l moviment për le përson-e con problema 'd mobilità, con na carossin-a o con dij bagaj.
- Capacità àuta: a peul trasporté fin a 6.000-8.000 përson-e a l'ora.
- Economìa dë spassi: a cissa men spassi 'd na scala normal për ël midem dislivel.
Sicurëssa
[modìfica | modifiché la sorgiss]Le scale mòbij a son progetà con vàire sistema 'd sicurëssa:
- Fren d'emergensa: për blochesse an cas d'un problema al sistema 'd trassion.
- Sensòr ëd sicurëssa: ch'a fërmo la scala se a rilevo 'n moviment anormal (për esempi, un ogèt antrames a jë scalin).
- Manighëtta sincronisà: ch'a va a la midema velocità djë scalin.
- Boton d'arfuda: për fërmé la scala an cas ëd necessità.
Manutension
[modìfica | modifiché la sorgiss]La manutension regolar a l'é fondamental për garantì la longa durà e la sicurëssa. A comprend ël contròl dël sistema 'd trassion, dla lubrificassion, dlë stat djë scalin e dla sincronisassion dle manighëtte.
Curiosità
[modìfica | modifiché la sorgiss]- La scala mòbila pì longa dël mond as treuva ant la metropolitana 'd San Pietroburgh (Rùssia) e a l'ha 137 méter ëd longhëssa.
- La scala mòbila pì àuta dël mond a l'é al Centro comercial 'L'Àngel' an Cile, con na dissèisa 'd 50 méter.