Siensa dël teren
La siensa dël teren (o pedologìa) a l'é la siensa ch'a studia ël teren (pedosfera) com risorsa natural, an considerand soa formassion, composission, classificassion e distribussion. A l'é na dissiplin-a ch'a buta ansema conossense ëd geologìa, chìmica, fìsica, biologìa e climatologìa.
Sot-dissiplin-e
[modìfica | modifiché la sorgiss]La siensa dël teren as divid an vàire branche:
- Pedogénesi: a studia ij process ch'a formo e a trasformo ël teren.
- Fìsica dël teren: a analisa le propietà fìsiche com la strutura, la tessitura, la densità, la porosità e la permeabilità.
- Chìmica dël teren: a studia la composission chìmica, ij nutrient (azòt, fòsfor, potassi), e ij process com lë scambi iònich.
- Biologìa dël teren: a esàmina j'organism ch'a vivo ant ël teren (bater, fonz, verm, inset) e sò ròl ant la decomposission e ant la fertilità.
- Classificassion dij teren: a organisa ij vàire tipo ëd teren an sistema geràrchich.
- Cartografìa dël teren: a produv carte dla distribussion dij teren.
Amportansa
[modìfica | modifiché la sorgiss]La siensa dël teren a l'ha n'amportansa ciav për:
- Agricoltura: për mijoré la produtività e la salute dël teren.
- Ambient: për capì ij process ëd sequestr dël carbòni, filtrassion dl'eva e mitigassion dël cambiament climàtich.
- Geologìa: për studié l'evolussion dël paisage.
- Urbanìstica: për progeté le fondassion dle struture.