Spa (spòrt)
La spà, ant ël contest dla scherma spòrtiva, a l'é un-a dle tre arme ofissiaj (ansema a fioret e sàber). A l'é l'arma pì pesanta e ch'a përmet ëd colpì con la ponta ant tut ël còrp dl'aversari, da 'l casch fin-a a la gamba. A l'é considerà l'arma pì dësvlupà an diression stòrica da la spa da combatiment.
Descrission técnica
[modìfica | modifiché la sorgiss]La spa spòrtiva moderna a l'é fàita për smijé a la spa stòrica, ma a l'é fàita 'd material modern e con dij mecanism ëd sigurëssa:
- Lama: An assel elàstich, a session triangolar, longa 90 cm (la longheur total a peul nen superé ij 110 cm). A l'ha na ponta eletrònica.
- Guardia (coquille): Piata e gròssa che 'l fioret, për protege mej la man.
- Man-e: Drit o anatòmich, con un sistema ëd fij eletrònich.
- Ponta eletrònica: A l'é n'angign a pression ch'as ativa quand as pugna l'aversari con na fòrsa 'd almanch 750 gram.
Régole dle gare
[modìfica | modifiché la sorgiss]Le régole dla spa a son diferente da cole dël fioret e dël sàber:
- Surfassa valèivola: Tut ël còrp, dal casch fin-a a le ponte dij pé. As peul nen colpì la pista.
- Drit ëd passagi: A-i é gnun drit ëd passagi. An spa, se doi schermidor as colpisso al midem temp (o a meno 'd 1/25 ëd second ëd diferensa), tùit e doi a arsèivo un pont. Costa régola as ciama dobi colp (double hit).
- Manera 'd marcassion: La ponta a dev pijé l'aversari con na fòrsa d'almanch 750 gram për ativé la ponta eletrònica e fé ël pont.
Tàtica
[modìfica | modifiché la sorgiss]La mancansa dël drit ëd passagi a cambia motobin la tàtica:
- Atach e contratach simultàni: A peulo esse vantagios për tùit e doi.
- Dësfèisa: A venta esse motobin atent a nen dëscovrisse, përchè l'aversari a peul sempe contrataché an rispòsta.
- Precision: Përchè as peul colpì 'nt ël còrp, a venta miré bin.
- Contròl dle distanse: A l'é fondamental për evité ij dobi colp.
Stòria ant la scherma
[modìfica | modifiché la sorgiss]La spa a l'é intrà ant la scherma spòrtiva a la fin dël sécol XIX, tanme evolussion dla spa da duel. A l'era l'arma predileta dij militar. Dël 1936, a son anventà le ponte eletròniche për rende le gare pì ciàire.
Spà ant le Olimpiadi
[modìfica | modifiché la sorgiss]La spa a l'é un-a dle dissiplin-e olìmpiche dla scherma dai prim gieugh modern dël 1896. A-i son gare andividuaj e 'd squadra për òm e fomne.
Spà contra fioret e sàber
[modìfica | modifiché la sorgiss]| Caraterìstica | Spà | Fioret | Sàber |
|---|---|---|---|
| Surfassa valèivola | Tut ël còrp | Bust (tòrs) | Tòrs, brass, testa |
| Colp consentì | Mach con la ponta | Mach con la ponta | Con la ponta e 'l fil |
| Colp consentì | Mach con la ponta | Mach con la ponta | Con la ponta e 'l fil |
| Drit ëd passagi | Nò | É | É |
| Pèis | Pì pesant | Pì leger | Pì leger |
An Piemont
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ël Piemont a l'ha 'd tradission motobin fòrte ant la scherma. A-i son 'd sòcietà stòriche coma la Società del Gioco della Spada a Turin, e vàire atleta piemontèis a l'han arpresentà l'Italia ant le competission antërnassionaj.
Spà ant la cultura 'd massa
[modìfica | modifiché la sorgiss]Minca tant la spa dla scherma a compariss ant ij film e ant le serie, ma sovens a l'é confondùa con l'arma stòrica. A l'é l'arma pì dovrà ant le dimostrassion e ant le competission scolàstiche.