Tecnologìa stealth

La tecnologìa stealth (da l'anglèis stealth, "furtività") a l'é n'ansem ëd técniche e 'd tecnologìe aplicà a veìcoj e struture militar për riduve soa marcadura për ij sensor (radar, infra-ross, acùstich, visiv) e rendje men individuàbij o localisàbij da 'n nemis. A l'é na dissiplin-a multidissiplinar ch'a comprend l'angignarìa, la fìsica e la strategìa.

Prinsipi fondamentaj

La tecnologìa stealth a travaja për:

Ridùe la marcadura radar (RCS - Radar Cross Section)
Minimisé l'emission d'onde 'd calor (marcadura infra-rossa)
Controlé j'emission radio-eletròniche
Camofé l'aparensa visiva e acùstica

Stòria

Ij concet ëd furtività a son ëstàit sperimentà ant la Sconda Guèra Mondial, ma a son dësvlupasse ëd fasson sistemàtica a parte da j'agn 1970. Ël program prinsipal a l'é stàit col dël Lockheed F-117 Nighthawk (prim vòl dël 1981), ël prim avion da guèra stealth operativ.

Tècniche për ridùe la marcadura radar

Forma geométrica: Surfasse pian-e e angolà ch'a devio l'energìa radar da la sorgiss (geometrìa facial).
Material assorbent (RAM): material ch'a assòrb l'energìa dle onde radar.
Proget dij bord: Bord s-ciass e alignà për ridùe la difrassion.
Struture compòsite: Material nen metàlich che a riflet men l'energìa radar.

Redussion dla marcadura infra-rossa

Scàrich dij motor: Ch'a sio posissionà dzora o a-I é 'd sistema për mës-cé l'aria càuda con cola frësca.
Isolament tèrmich: Për limité l'emisssion ëd calor da part ëd l'avion.
Dispositiv dë sghijé: Ch'a ciapo o a men-o j'emission ëd calor.

Contròl dj'emission eletròniche

Comunicassion e sensor silensios: Modalità 'd trasmission lente o criptà.
Emissioni controlà: Session radio e radar limità.
Schermagi eletromagnétich: Për anulé j'emission nen vorsùe.

Camofagi visiv e acùstich

Colorassion e schema mimétich: Tinte scure o pattern ch'a ìmito 'l cel o 'l teren.
Forma dësfasà: Siluëtta ch'a peul esse mal identificà.
Redussion dël rumor: Motor silensios o sistema acùstich për ij sot-marin.

Veìcoj stealth avansà

Aviassion

Lockheed F-117 Nighthawk: Prim cassa-bombardié stealth.
Northrop Grumman B-2 Spirit: Bombardié stratégich a ala volanta.
Lockheed Martin F-22 Raptor: Cassa stealth ëd superiorità aerea.
Lockheed Martin F-35 Lightning II: Cassa-bombardié multifunsion.
Boeing B-21 Raider: Bombardié stratégich ëd neuva generassion.

Navaj

Destròir e fregà stealth: Con pont s-ciass e superstruture angolà (classe Visby svedèisa, classe Zumwalt american-a).
Sot-marin stealth: Con material assorbent e proget ch'a riduv ël rumor.

Terestr

Veicoj blindà: Proget con forma angolà për ridùe la marcadura radar.
Sistema d'artijerìa: Piataforme semi-stelth.

Lìmit e sfide

Còst elevà: Proget e produssion a son motobin costos.
Manutension complicà: Ij material speciaj a ciamo 'd mojen particolar.
Efetività limità a serte frequense: Contramisure radar a bassa frequensa a peulo individué ij veìcoj stealth.
Pèrdita 'd performance: La forma stealth a peul ridùe l'aerodinàmica o lë spassi intern.

Contromisure anti-stealth

Le técniche për individué ij veicoj stealth a comprendo:

Radar a bassa frequensa (UHF/VHF).
Radar bistàtich o multistàtich.
Sension infra-ross passiv.
Sistema ëd rilevament acùstich.

Futur dla tecnologìa stealth

Le diretriss ëd dësvlup a comprendo:

Material inteligent ch'a cambia proprietà.
Tecnologìa metamaterial për ël contròl dle onde eletromagnétiche.
Integrassion con l'inteligensa artifissial për la gestion dël profil stealth.
Veìcoj nen abità (UAV) stealth.

Vos corelà

Arferiment