Tornavis
Tornavis (dal fransèis tourne-à-vis, a soa vira da tourner "viré" e vis "vite") a l'é n'atrass manual dovrà për anvisé e dësvisé le vis. A l'é un dij fer pì comun e essensiaj ant la cassia dj'atrass, tant për ij travaj doméstich che për coj professionaj.
Strutura
[modìfica | modifiché la sorgiss]Un tornavis a l'é formà da:
- La punta, ch'a l'ha na forma specìfica për adatesse a l'impronta dla testa dla vis .
- La lama, ël còrp longh e sutil, normalment d'assel temprà (S2, cròm-vanadi), ch'a trasmëtt la fòrsa .
- L'impugnadura (o man-i), ch'a peul esse 'd plàstica, goma o bòsch, progetà për garantì na pijà ergonòmica e anti-sghij .
Cheidun-a dle vire la punta a l'é magnética për ten-e fërma la vis e evité ch'a tomba .
Sòrt ëd tornavis
[modìfica | modifiché la sorgiss]La diferensa prinsipal antra ij tornavis a sta ant la forma dla punta, ch'a deuv corisponde a l'impronta dla vis. Le sòrt pì comune a son:
Punta a taj (o piat)
[modìfica | modifiché la sorgiss]A l'ha na punta piata e sutila, ch'a s'anfila ant la filura drita dla vis. A l'é 'l model pì vej e pì conossù, dovrà dzortut ant ij travaj ëd bòsch e ant j'ampiant elétrich . Sò lìmit a l'é ch'a peul sghijé via facilment.
Punta a cros (Phillips)
[modìfica | modifiché la sorgiss]A l'ha na punta a forma 'd cros, për le vis con l'impronta a cros. A smija mej che cola piata përché a fà pì pijà e a riduv l'arzig ch'a sghija. As deuvra motobin ant l'industria, për ij mobij an kit e j'utiss . Le misure pì comun-e a van dal nùmer 0 al 3 .
Punta Pozidriv
[modìfica | modifiché la sorgiss]A smija a la Phillips ma a l'ha d'ancision suplementar (na "dobia cros"), ch'a-j dan na pijà ancó pì salda. As arconòss për la sigla PZ. A l'é dovrà dzortut për le vis da bòsch ant ij travaj ëd carpentarìa e 'd montagi .
Punta Torx (a stèila)
[modìfica | modifiché la sorgiss]A l'ha na forma a stèila con ses ponte. A garantiss na trasmission ëd fòrsa motobin àuta, sensa artajé la testa dla vis. As treuva ant le vis dj'automòbij, dle bici, dj'eletrodoméstich e dla mecànica moderna . Le mzure pì comun-e a son T10, T15, T20 .
Punta esagonal (Allen o brùgola)
[modìfica | modifiché la sorgiss]A l'é na punta a ses canton për le vis con cavità esagonal. A l'é soens ciamà "ciav brùgola" dal nòm dl'inventor italian Egidio Brugola . A l'é dovrà për le vis dij mobil, dle bici, dij motor e dij tòch mecànich .
Àutri tipo speciaj
[modìfica | modifiché la sorgiss]- Tornavis ëd precision: cit e fin, për j'arlògi, j'ucialé e l'eletrònica .
- Sercafase: a l'ha na lama isolà e na laminòta interna; a serv a trové la fase ant le prèise elétriche .
- Tornavis isolà: coatà 'd material che a ìsola fin a 1000V, për travajé an sicurëssa ansima a ampiant elétrich .
- Tornavis a crichèt: a l'ha un mecanism ch'a-j përmëtt ëd viré sensa dëstaché la man da l'impugnadura .
- Tornavis a percussion: as bat con un martel për sbloché le vis rusmente .
- Multi-ponta: n'ùnica ampugnadura con vàire ponte intercambiàbij .
Com as deuvra
[modìfica | modifiché la sorgiss]Për travajé bin a venta dovré sempe la ponta giusta: se la ponta a corispond nen precis a l'impronta, as arziga d'artajé la testa dla vis e 'd fela resté blocà . A venta ëdcò che la longhëssa dla ponta a sia adata:
- Lama longa: për rivé andoa ch'a-i é pòch spassi.
- Lama curta: për fé pì fòrsa e avèj pì control .
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]Ij prim tornavis a comparisso ant ël Medi Ev për anvisé j'armadure . Dël sécol XV a l'é spantiasse con la produssion d'arm da feu. La gran diversificassion dle ponte a riva ant ël sécol XX: la Phillips dël 1936 për l'industria automobilìstica, la Pozidriv dël 1962, la Torx dël 1967. Ancheuj a-i é 'dcò le ponte Pentalobe (a stèila sinch ponte) dovrà da Apple për ij sò aparà .
Manutension
[modìfica | modifiché la sorgiss]Për manten-e un tornavis an bon-e condission a venta:
- Netié la ponta da la ruso e da le vërnis.
- Afilé minca tant la ponta piata (col temp as consuma).
- Dovré nen ël tornavis com scopel o për fé leva: as piega o as romp .