Veìcol volant sensa echipagi

Un veìcol volant sensa echipagi (an anglèis: unmanned aerial vehicle, sigla UAV), ciamà comunement dron, a l'é un mojen volant ch'a vòla sensa na përson-a a bòrd. A peul esse comandà a distansa da un pilòta a tèra o volé an manera automàtica second un programa già fissà.

Stòria

Ij prim tentativ ëd veìcoj volant sensa pilòta a armonto a la Prima guèra mondial, con dij protòtip american e anglèis për bombardé sensa buté a arzigh ij soldà. Durant la Sconda guèra mondial, ij german a l'han dovrà la V-1, na sòrt ëd dron mìssil (ma a l'era pa controlà da lontan). D'apress la guèra, la tecnologìa a l'é dësvlupasse për fin militar (dzortut për arconossiment e sorvejansa).

Ant j'agn 2000, con l'evolussion dla eletrònica, dij sensor e dle baterìe, ij dron a son ëspantiasse 'dcò ant ël mond sivil. Ancheuj a son dovrà për la fotografìa avion, la sorvejansa dle coltivassion, le riprese cinematogràfiche, ij contròl dj'infrastruture e fin-a për consegne a ca.

Tecnologìa

Un dron a l'é normalment formà da na strutura lingera (soens ën fibra ëd carbòni), un sistema ëd propulsion (motor elétrich o a s-ciòp), sensor (GPS, giroscòpi, aceleròmeter), na càmera e na baterìa për l'energìa. La comunicassion con ël pilòta a tèra a riva travers radio o Wi-Fi.

La pì part dij dron modern a l'ha un sistema ëd contròl ch'a-j përmët ëd volé an manera stàbil, ëd torné a ca da soj s'a perdo ël segnal e d'evité j'ostàcoj.

Classificassion

A-i son vàire sòrt ëd dron, classificà për dimension e usagi:

Micro e mini dron: pì cit, për fòto e divertiment.
Dron tàtich: për mission militar ëd curta portà.
Dron d'autëssa media e longa durà (MALE): për sorvejansa e arconossiment (es. Predator).

- Dron d'autëssa àuta e longa durà (HALE): për mission stratégiche (es. Global Hawk).

Usagi

Ij dron a son dovrà an vàire setor:

Militar: për arconossiment, sorvejansa, aquisission ëd bërsaj, e, an chèich cas, për atach con mìssil.
Sivil: për fotografìa avion, cine, agricoltura ëd precision, contròl dle lìnie elétriche, sorvejansa dle foreste e dij monument.
Socors: për sërché dle përson-e dësparìe, për valuté ij dann dle calamità naturaj.
Divertiment: për vòl e gare.