Veuid

Ël veuid a l'é na condission ant la qual la pression d'un spassi a l'é motobin pì bassa che cola dl'atmosfera terestra, con pòche o gnun-e partissele ëd materia present. An fìsica, ël veuid ideal a sarìa n'àrea completa sensa materia, ma an pràtica, un veuid assolù a l'é ampossìbil da otnisse. Ij veuid real a son classificà an base al livel ëd pression residua, dovrà ant l'industria, la siensa, e la tecnologìa.

Stòria

Lë studi dël veuid a l'ha soe rèis ant l'antichità, ma a l'é stàit contestà për sécoj përchè tanti a chërdìo che "la natura a l'avèissa òdio për ël veuid" (horror vacui). Dël 1643, Evangelista Torricelli, an colegamen con Galileo Galilei, a l'ha creà ël prim veuid sperimental an dovrand un tubo ëd mercuri, dimostrand l'esistensa ëd la pression atmosfèrica. Pì tard, dël 1654, Otto von Guericke a l'ha mostrà la potensa dël veuid con j'emisfer ëd Magdeborgh, ch'a podìo pa esse separà da cavaj. Ant ël sécol ch'a fa XX, l'anvension dle pompe da veuid a àuta eficiensa a l'ha permëttù d'utilisé ël veuid ant l'andustria e l'elaborassion eletrònica.

Descrission

Ël veuid a l'é definì tanme na redussion ëd pression ant un spassi confinà. As mzura an unità com ël pascal (Pa), ël torr (da Torricelli), o ël bar. As distingo vàire livej ëd veuid:

Veuid grev (o ruv): 10³ a 1 Pa.
Veuid medi: 1 Pa a 10⁻³ Pa.
Veuid àut: 10⁻³ a 10⁻⁷ Pa.
Veuid estrem: men che 10⁻⁷ Pa.

An dzorpì, la teorìa quantìstica a sugeriss che fin-a ant ël veuid pì perfet a-i son flutuassion quantìstiche, con produssion ëstàtica ëd partissele virtuaj.

Proprietà

Isolament térmich: Sensa gas për trasmëtte ël calor, ël veuid a preven ël traspòrt d'energìa për convession.

Propagassion dël son: Ël son a peul pa propaghesse ant ël veuid për mancansa ëd mojen.

Comportament dij gas residuaj: Le pòche partissele present as s-ciòdo contra le parèj dël recipient për via ëd soa energìa cinética.

Veuid quantìstich: Teoricamen, a conten n'energìa dëlveuid ch'a peul avèj efet osservàbij, com ël efet Casimir.

Aplicassion

Ël veuid a l'é dovrà an vàire contest:

Eletrònica: Ant ij tub a veuid (valvole termoiòniche) e ant ij sircuit a semicondutor.
Andustria: An process com ël coating a veuid (depòsit ëd strat fin) o la produssion ëd lampadin-e.
Spassi: Lë spassi extraterestra l'é un veuid natural, studià për simulé le condission ant ij satèlit.
Siensa dij materiaj: Për evité la contaminassion durant la sintesi ëd material pur.
Medzin-a: As dòvra ant le machin-e për radiografìa o RMN.

Vardé ëdcò

Pression

Atmosfera

Arferiment

Torricelli, E. (1644). "Esperienze intorno al vuoto". Opere Scientifiche.

Guericke, O. (1672). Experimenta Nova Magdeburgica.