Ética

Da Wikipedia.
Drapò piemontèis.png Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì


L'ética a l'é la part ëd la filosofìa ch'a trata dël bin e dël mal. L'ética a preuva a arsponde a chëstion com:

  • Che assion a son bon-e? Che assion a son mal?
  • Com i podoma vëdde le diferense?
  • Bin e mal a son ij midem për tùit?
  • Com i podoma pijé decision malfé ch'a peulo giuté o frapé dj'àutr?
  • Nòste assion com a toco j'àutr?

Cheich filòsof a ciamo l'ética la siensa dla moralità. La moralità a l'é lòn che un a pensa o a sent ch'a sia bin o mal. A-i son vàire moralità diferente, ma a condivido cheicòs. Për esempi tante përson-e a penso che massé a sia mal. Cheich filòsof a l'han sperà ëd trové cheicòs che le moralità a condivido. A penso che l'ética a dovrìa dovré ël métod sientìfich për studié le còse che la gent a pensa a sia bin o mal. Ij sò travaj a peulo esse dovrà për prové la giustëssa ëd na situassion, për esempi com che le përson-e a dovrìo tratesse l'un l'autra. N'esempi dë sta manera ëd pensé a l'é l'imperativ categòrich; tanti paìs a l'han le lej basà dzor st'ideja.

Autri filòsof a penso che l'ética a sia separà da la moralità. Lor a penso che l'ética a peussa pa esse studià con ël métod sientìfich e a penso ch'a sia pi vzin a la metafìsica. A l'é un pòch com l'ideja platònica dël bin e dël mal.

N'àutra partìa ëd filòsof a chërd che l'ética a sia sogetiva. Sòn a veul dì che a penso che lòn ch'a l'é giust për mi a l'é lòn che mi i diso ch'a l'é giust. Sòn a veul dì che l'ética a l'é la moralità ëd na përson-a. Sti filòsof a penso che l'ética a sia pa la midema për tute le përson-e.