Aby Warburg

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Aby Moritz Warburg (nassù a Amborgh ël 13 ëd giugn dël 1866, mòrt a Amborgh ël 26 d'otóber dël 1929) a l'é stàit në stòrich dl'art e teòrich dla cultura alman, fondador dla Kulturwissenschaftliche Bibliothek Warburg (conossùa ancheuj com Warburg Institute a Londra).

Biografìa

Warburg a l'era nassù ant na rica famija ebràica 'd banché. A tërdes agn a l'ha fàit un pat con sò frel Max: a l'ha rinunsià a sò drit ëd primogènit an sël banch ëd famija an cambi che Max a-j catèissa tùit ij lìber ch'a l'avrìa vorsù për tuta la vita . A l'ha studià stòria dl'art a Bonn, Mùnich e Strasborgh, e a l'é laureasse dël 1892 con na tesi an sle piture Nàssita ëd Venere e Primavera dël Botticelli .

Dël 1895 a l'ha viagià ant jë Stat Unì për studié le danse dla serp dij Hopi (an Arizòna e Neuv Méssich), n'esperiensa ch'a l'ha anfluensà soa teorìa dle "Pathosformel" (fórmole dël patos) . Dël 1897 a l'ha marià la pitriss Mary Hertz . A l'ha vivù a Firense dal 1898 al 1904, peui a l'é tornà a Amborgh.

Dël 1921 a l'é stàit internà ant la clìnica neurològica ëd Kreuzlingen (Svìssera) për na greva depression . Ambelelà a l'ha tenù na conferensa an sle danse dla serp dj'Hopi, ch'a l'ha marcà soa "varigion" . Dël 1924 a l'é surtì e a l'ha fondà soa biblioteca.

Euvre

Soa euvra pi amportanta a l'é l'Atlant Mnemosyne (Bilderatlas Mnemosyne), n'atlant d'imàgini (anviron 1.000 figure) organisà an 40 panej ëd bòsch , ch'a vorìa mostré la sopravivensa dl'antichità ant la cultura ossidental. A l'é restà nen finì për soa mòrt dël 1929 . Sò métod a l'ha fondà l'iconologìa(ansema a Erwin Panofsky).

La biblioteca

Soa biblioteca a l'é stàita trasferìa a Londra dël 1933 për scapé dal nasism e ancheuj a l'é part dla Università 'd Londra. A l'é un dij pì important sénter dë studi an sla tradission clàssica.