Alnus viridis
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
La verna vërda: Alnus viridisDescrissionL'Alnus viridis (verna vërda) a l'é n'erbo o busson ch'a aparten a la famija dle Betulaceae. A l'ha na chërsùa motobin ràpida e a forma 'd boschèt dens. La scòrsa a l'é seulia e verdastra da giovo, peui a dventa grisa e un pòch chërpà. Le feuje a son ovaj-lanseolà, con ël bòrd seghëttà e na surfassa lustra, verd motobin viv. Le fior a son ament: coj mas-cc a son longh e pendent, coj fumela a son curt e legnos. Ij frut a son strobij legnos ch'a ten-o le samare, ch'a resto an sla pianta fin-a a l'invern. Le rèis a l'han dij nòdoj ch'a fisso l'asòt atmosfèrich, rendendlo bon për anrichì teren pòver. DistribussionLa verna vërda a l'é na spece ch'a viv ant le region montagnose dl'Euròpa sentral e meridional, daj Balcan a j'Alp e a j'Apenin. An Italia, a chërs spontani ant j'Alp e j'Apenin setentrionaj, antra ij 1.000 e ij 2.300 méter d'autëssa. A preferiss ij teren ùmid e fresch, le rive dij torent montagnin, le zòne 'd bòsch ëd transission. A l'é sovens un dij prim erbo a colonisé le zòne frëscament dësblà o përturbà, grassie a soa capacità 'd fissé l'asòt e a soa resistensa al frèid. A forma 'd busson pì che d'erbo àut. NotissieËl bòsch ëd la verna vërda a l'é motobin leger e pa dur, e për sòn a l'é pa dovrà 'me bòsch da euvra, ma a l'era tradissionalman dovrà për fé 'd carbon vegetal o për alimenté 'l feu. Soa amportansa ecològica a l'é granda: a stabiliss ij teren dësblà, a contrasta ël dilavament e a anrichiss ël teren con l'asòt. A l'é 'dcò n'erbo nutriss për vàire spece 'd bëstie montagnin-e. Ant la medzin-a popolar, feuje e scòrsa a j'ero dovrà për soe proprietà astringente. A l'é na pianta ch'a resist bin al frèid e a la fiòca, e për sòn a l'é ëdcò coltivà 'me pianta ornamental ant ij giardin d'auta quòta o për arforsé le rive. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse
|
