Bhimrao Ambedkar
| Vos an lenga piemontèisa | |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
|
Bhimrao Ramji Ambedkar (nassù a Mhow, India sentral, ël 14 d'avril dël 1891, mòrt a New Delhi ël 6 dë dzèmber dël 1956) a l'é stàit un giurista, economista, reformador social e polìtich indian. A l'é avosà dzortut com ël prinsipal architet dla Costitussion dl'India e com minìster ëd Giustissia dël prim govern indian. BiografìaAmbedkar a l'era nassù ant la comunità Mahar (un-a dle caste dij dalit, ciamà "intocàbij") e a l'ha patì an prima përson-a le discriminassion dël sistema dle caste. A l'é stàit un dij prim dalit a oten-e n'educassion universitaria. A l'ha studià a l'Università ëd Bombay (BA dël 1912), peui a l'Università 'd Columbia (MA e PhD an economìa, 1915-1927), e a la London School of Economics (MSc e DSc) . A l'é 'dcò stàit anlev avocat al Gray's Inn (chiamà al bar dël 1922) . Tornà an India, a l'ha travajà com professor d'economìa, avocat, e a l'é dventà ativista për ij drit dij dalit. Dël 1932 a l'ha firmà ël Pat ëd Poona con Mahatma Gandhi, ch'a stabilìa dij segg riservà për j'intocàbij ant le legisladure . Dël 1936 a l'ha fondà l'Independent Labour Party e dël 1942 la Scheduled Castes Federation . Costitussion dl'IndiaDël 1946 a l'é stàit elegiù a l'Assemblea Costituent e dël 29 d'agost 1947 a l'é stàit nominà president dël Comità ëd redassion dla Costitussion. La Costitussion, ch'a l'é anandiasse a funsioné ël 26 ëd gené dël 1950, a l'é un-a dle pì longhe dël mond (395 artìcoj e 8 liste) e a proibiss la discriminassion për motiv ëd caste . Conversion al BudismDël 1956, Ambedkar a l'ha arnegà l'Induism e a l'é convertisse al Budism, an anandiand ël moviment Navayana (Budism modern) . Soa conversion a l'ha anspirà la conversion ëd senten-e 'd mila dalit. A l'é mòrt ses sman-e pì tard, a New Delhi . ArconossimentDël 1990 a l'ha arseivù (pòstum) ël Bharat Ratna, la pì àuta onorificensa civil dl'India . A l'é ciamà ëdcò "Babasaheb" (Pare rispetà) e sò compleann (14 avril) a l'é celebrà com Ambedkar Jayanti. |
