Buteo lagopus
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Pondrà: Buteo lagopus[modìfica | modifiché la sorgiss]Descrission[modìfica | modifiché la sorgiss]La Buteo lagopus (pondrà) a l'é 'n rapinant ëd taja media-gròssa dla famija dj'Accipitridae, ch'a smija a la poiana comun-a ma a l'é na frisa pì gròssa e a l'ha j'ale pì longhe. A l'é longa 46-68 cm, con n'aliura ëd 120-153 cm e a peisa 600-1.660 g, con le fumele ch'a son pì gròsse dij mas-cc. La caraterìstica pì amportanta a l'é ch'a l'ha le piòte quatà ëd piume fin-a ai dij, n'adatament a la vita ant l'Àrtich (da sò nòm, dal grech lagopus, ch'a veul dì "piòta 'd levr"). A peul avèj doi fas ëd color (morfism): un ciàir e un sombr, con tute le varià antërmedie. An tùit ij cas, a l'ha na gròssa macia nèira sota j'ale, ch'a contrasta con ël bianch, e na coa bianca con una o doe bande scure vers la ponta. La part superior dël còrp a l'é brun sombr, la part inferior a l'é ciàira con na fassa scura an sël pét e la pansa strià. La testa a l'é ciàira, l'iris a l'é giaun, ël bech a l'é gris sombr con la carn dantorn giauna. Ij giovo a smijo a j'adult ma a l'han la coa con dle bande meno marcà. A l'é l'ùnich rapinant ëd soe dimension ch'a fà soens lë stèrnum (a bat j'ale an aria) për vardé soe prede. Ambient[modìfica | modifiché la sorgiss]A viv e a nidìfica ant la tundra e la taiga àrtiche dl'emisfer setentrional, dzortut ant le zòne duverte e sensa erbo, an sle ròche o ant ij bòsch rair. D'invern a migra vers sud e as treuva ant le zòne duverte: pasture, teren agrìcoj, marne e pra, andoa a cassa an voland o an pogiand-se an sle pertie. A mangia dzortut cit mamìfer (lemmings, arvìcole, rat), ma 'dcò osèj, cunìj e inset. A fà 'l nil an sle ròche a strapiomb o, da ràir, an sj'erbo, e a duverta 3-7 euv. Distribussion[modìfica | modifiché la sorgiss]A l'é na specie circumpolar. A nidìfica ant le region setentrionaj dl'América dël Nòrd, dl'Euròpa e dl'Asia (Scandinavia, Russia, Siberia, Alaska, Canadà). A passa l'invern ant le zòne temperà dël sud dël Canadà, djë Stat Unì, dl'Euròpa sentral e dl'Asia sentral, fin-a al Méssich, a la Turchìa, al Giapon e a la Cin-a. A l'é 'n migrant ràir an Italia, ma a peul vëddse durant l'invern, dzortut ant la Pian-a Padan-a e ant le zòne ùmide. A l'é classificà "Arzigh Minim" (LC) da l'IUCN. Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse[modìfica | modifiché la sorgiss]
|
